ظريف بن خزرج بن ساعدة بن كعب بن خزرج الاكبر « 1 » ابن حارثة . . . تا آخر سلسله نسب كه گذشت . نام مادرش : فكيهه دختر عبيد بن دليم بن حارثه .
او از صحابه بزرگ و از اشراف عرب به حساب مىآمد و جزء رؤسا و سياستمداران ، جنگآوران ، سخاوتمندان ، سخنرانان ، زهاد و دانشمندان شمرده مىشد و از پايههاى اصلى دين و اركان مذهب است .
شرف و بزرگوارى او
او بزرگ طايفه خزرج و از خاندان بزرگان است . خاندان او هم در دوران جاهليت و هم در زمان اسلام داراى مجد و عظمت بودهاند .
سليم بن قيس هلالى در كتابش گويد : قيس بن سعد بزرگ و آقاى انصار و فرزند بزرگ و رئيس آنان بود . و نيز چنين آمده است : قيس مردى شجاع باسخاوت و بزرگوار و آقا بود « 2 » .
ابو عمر كشى گويد : قيس هميشه در دوران جاهليت و اسلام رياست و سرورى داشت و بزرگوارى و شرافت در خاندان آنان بود . پدر و جد و پدرانش همه رئيس قبيله بودند ، سعد اگر كسى را در پناه خود ( به عنوان جوار ) جاى مىداد ، همه قبائل جوار او را محترم مىداشتند و متعرض پناهندهء او نمىشدند و اين مطلب به خاطر آقايى و سيادت و بزرگمنشى او بود ، او و پدرش در دوران جاهليت و اسلام سفرهاى گسترده داشتند .
فرزندش قيس بعد از او نيز همين موقعيت را داشت « 3 » . و مذكور است : قيس بزرگ طايفه بود به طورى كه احدى با او و پدرانش معارض نبود . « 4 » و نيز چنين آمده است ، وى بزرگ قبيلهاش بود و هيچكس با او نزاعى نداشت و از خاندان بزرگان بود « 5 » .
ابن كثير گويد : قيس بزرگ و آقا و مطاع و فرمانفرما و همگى اطاعتش مىكردند ،
هامش
( 1 ) . از اينجا نسب قيس با حسان يكسان است .
( 2 ) . كامل ، ابن مبرد 309 .
( 3 ) . رجال ، كشى 73 .
( 4 ) . الاستيعاب : 2 / 538 .
( 5 ) . اسد الغابه 215 .