مفعل به معناى افعل
اما در خصوص اينكه مراد از لفظ « مولى » در لغت همان « اولى » است و يا اينكه « اولى » يكى از معانى « مولى » است ، براى به دست آوردن برهان بر اين امر كافى است كه به سخنان مفسّران و محدّثان در تفسير آيهء كريمهء
فَالْيَوْمَ لا يُؤْخَذُ مِنْكُمْ فِدْيَةٌ وَ لا مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مَأْواكُمُ النَّارُ هِيَ مَوْلاكُمْ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ
« 1 » توجه شود . بعضى از مفسّران منحصرا كلمه مولى را در تفسير اين آيه به « اولى » تفسير كرده و بعضى « اولى » را يكى از معانى مولى دانستهاند .
از دستهء اوّل كه مولى را به اولى تفسير كردهاند ، مىتوان اين افراد را نام برد :
1 - ابن عبّاس در تفسيرش . « 2 »
2 - كلبى « 3 » كه فخر رازى در تفسيرش از او حكايت كرده است . « 4 »
3 - فرّاء ، يحيى بن زياد كوفى نحوى ( م 207 ) كه فخر رازى در تفسيرش از او حكايت نموده است . « 5 »
4 - ابو عبيدة ، معمّر بن مثنّى بصرى ( م 210 ) كه فخر رازى در تفسيرش از او نقل كرده « 6 » و استشهاد او را به بيت لبيد ذكر نموده است كه گفت :
فغدت كلا الفرجين تحسب انّه * مولى المخافة خلفها و امامها « 7 »
شيخ مفيد نيز اين معنى را از ابو عبيده در رسالهء خود كه در معنى مولى تأليف كرده ، آورده و شريف مرتضى آن را در الشافى به نقل از كتاب غريب القرآن خود بيان داشته و
هامش
( 1 ) . حديد 57 / 15 : امروز از شما و كافران فديه و سربها نپذيرند . جايگاهتان دوزخ است ، همان سزاوار شماست و بد فرجامى است . ( و )
( 2 ) . تنوير المقياس من تفسير ابن عباس 342 .
( 3 ) . محمد بن سائب ، مفسر نسّابه كه به سال 146 در كوفه درگذشته است .
( 4 ) . مفاتيح الغيب : 8 / 93 .
( 5 ) . همان مأخذ .
( 6 ) . همان .
( 7 ) . شرح المعلقات السبع ، زورزنى 106 . ( و ) اين بيت در وصف گاو وحشى است كه از صداى آدميان هراسناك شد به حدّى كه ندانست صدا از جلو او بوده يا از عقب ، و كداميك از جلو و عقب سزاوارتر به ترس و بيم است . ( م )