* پاسخى از قرآن كريم :
آنچه از ظاهر قرآن فهميده مىشود اين است كه « ولايت تشريعى » به معناى رسالت قانون و ابلاغ آن مخصوص به انبياء است اما دايرهء ولايت تكوينى وسيعتر از ولايت تشريعى است و شامل تمام كسانى كه قدرت تأثير در نظام خارج را دارا هستند مىشود چه اينكه اصل ولايت تكوينى براى همگان ثابت است و همگى با ولايت تكوينى زندگى مىكنند چون حركت بدن ، خواب ، بيدارى ، تعيين حدود خويش به حدّ گياهى يا حيوانى يا سفر به عالم رؤيا و . . . لكن انس ما در اين حد و سطح با ولايت تكوينى مثل انس ماهى با آب است كه غافل از آن هستيم اما « ولايت تكوينى خاصه » كه انسان را بر خويش و سپس بر جهان سيطره و اشراف مىدهد در اثر معرفت به خدا و معرفت به خود حقيقى و فطرى و ايمان ناب و عمل صالح و خلوص تحصيل مىشود كه خداوند متعال فرمود :
وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا
« 1 »
كه هدايت در اين آيه هدايت تكوينيّه خاصه يا همان ايصال به مطلوب است و راه نيز راه ويژه الهى كه
« سُبُلَنا »
« فِينا »
آورده شده پس عرفان و اخلاص توأمان تحصيل كمال برتر را به دنبال دارند چه اينكه انسان در اثر خداشناسى و خداپرستى و عبوديت الهى به مقام « يقين » نائل مىشود و
وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ
« 2 »
كه « يقين به وجود خداى سبحان با همهء اوصاف مطلقهء اوست » . « 3 » و توحيد ربوبى و افعالى را به ارمغان مىآورد كه در بسيارى از آيات نورانى قرآن به آن اشاره شده است . « 4 » بههرحال قرآن و احاديث راه رسيدن به مقام ولايت را نشان مىدهند و اگر وصول به مقام ولايت ممتنع بود امر به آن نمىشد و راه رسيدن به آن ارائه نمىشد و
هامش
( 1 ) . سوره عنكبوت - 69 .
( 2 ) . سوره حجر - 99 .
( 3 ) . ولايت در قرآن ، ص 114 .
( 4 ) . يونس - 31 و 55 ، انعام - 162 ، نحل - 53 ، يونس - 49 ، جاثيه - 36 .