خاتم الانبياء معرفى كرده و مىنويسند : « طريق وصول به حقيقت ، شريعت است . . . » « 1 » و قيصرى نيز كه از شارحان برجسته فصوص الحكم ابن عربى است مىنويسند : « و اين پيشتازان همان انبياء و اولياء عليهم السّلام هستند كه خلاصه خاصّهء اهل وجود و شهودند . بنابراين پيروى از راهنمايى ايشان بر هر رهروى واجب و لازم است . . . ميزان ظهور انوار الهى و اسرار ربانى به ميزان و مقدار تبعيت سالك از انبياء و اولياء عليهم السّلام بستگى دارد . « 2 »
رياضت براساس ديدگاه ابن سينا داراى سه هدف است : الف ) تنحيّة مادون الحقّ عن مستنّ الايثار ( دور كردن مادون حق و انتخاب و رجحان دادن خدا بر همهچيز از طريق ايثار يعنى خداگزينى و خداگرايى محض ) ب ) تطويع النّفس الامّارة ، للنّفس المطمئنّه . . . ( تابعسازى نفس اماره به نفس مطمئنّه تا مديريت و رياست قواى خيال و وهم را بدست گيرد ) ج ) تلطّف السّر للتّنبه ( تلطيفسازى سّر يا حقيقت وجود انسان كه كانال و جدول وجودى او هستند ) و لايروبى كردن آن كانال و جدول . « 3 »
و اين رياضتهاى هدفمند براى سالك كوى حق تنها از راه تبعيت از شريعت محمدى صلّى اللّه عليه و آله و جعفرى عليه السّلام حاصل مىگردد كه علامه حسنزاده فرمودند : « انسان تجليه ، تخليه و تحليه مىخواهد . مىگوئيم : تجليه يعنى ظاهرش به احكام شريعت و ظواهر امورش به شرع مقدّس آراسته باشد ، متشرّع و متأدّب به آداب الهى باشد و شريعت جز بدان نحوههايى كه حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و عترت او فرمودند - كه امروز بر سر زبان ماست و به آن مذهب جعفرى مىگوئيم - چيز ديگرى نيست و جز اين مذهب راه ديگرى نيست . « 4 » آرى :
هامش
( 1 ) . همان ، ص 144 .
( 2 ) . قيصرى ، مقدمه شرح تائيه ابن فارض ، مقصد دوم ، فصل اول و يثربى ، يحيى ، عرفان نظرى ، ص 383 .
( 3 ) . ابن سينا ، الاشارات و التنبيهات ، ج 3 ، ص 410 ، ر . ك : دروس شرح اشارات ، نمط نهم ، ص 155 - 159 ، علامه حسنزاده آملى .
( 4 ) . حسنزاده آملى ، دروس شرح اشارات و تنبيهات ، نمط نهم ، ص 155 - 156 .