4 . شناخت زمان سخن گفتن با استاد .
5 . عدم تجاوز از حدّ و اندازهء خويش در مقام سخن گفتن با استاد .
6 . كتمان اسرار استاد .
7 . يارى جستن از استاد در فهم وقايع سلوكى و مكاشفات عرفانى
8 . اظهار اسرار خود به ويژه در ارتباط با سلوك نزد استاد . « 1 » و در مجموع چنان كه مريد را با شيخ ادبى است كه آن « حق ارادت » است شيخ را با مريد هم ادبى است كه آن « حق تربيت » است و هركدام از اين حقوق متقابل بايسته است با سازوكار منطقى و بدون آفات و آسيبهاى نظرى و عملى تحقق يابد تا حق ارادت به صورت شايسته و حق تربيت به وجه بايسته تجّلى يابد .
دوش از مسجد سوى ميخانه آمد پير ما * چيست ياران طريقت بعد از اين تدبير ما
ما مريدان رو سوى قبله چون آريم چون * روى سوى خانهء خمّار دارد پير ما
و اينك قبل از آسيبشناسى رابطه استاد و شاگرد به مختصات هركدام از آنها نيز اشاراتى فهرستگونه خواهيم داشت :
مختصات مراد و پير راه
1 . علم او براى خدا باشد نه دنيا .
2 . گفتار و كردارش همخوانى و وحدت داشته باشند .
3 . معتدل و ميانهرو در سير و سلوك عملى باشد .
4 . مراقبت صغرى و كبرى داشته باشد .
5 . در دستگيرى مستعدان و مريدان كوشا ، دلسوز ، و اهل هدايت و هدّيت باشد .
هامش
( 1 ) . كاشانى ، عز الدين محمود بن على ، مصباح الهدايه و مفتاح الكفايه ، ص 231 - 232 ، و فرهنگ اشعار حافظ ، دكتر احمد على رجايى بخارايى ، ص 112 115 ، چ دوم ، 1364 ش ، تهران ، انتشارات علمى .