« اگر انسان عمر خود را در پيدا كردن استاد كامل صرف كند جا دارد » . « 1 »
و علامهء تهرانى آوردهاند :
« كسى كه به استاد رسيد نصف راه را طى كرده است . » « 2 » پس :
سالك نرسد بىمدد پير به جايى * بىزور كمان ، زه نبرد تير به جايى
بىپير مرو تو در خرابات * هرچند سكندر زمانى
به كوى عشق منه بىدليل راه قدم * كه من به خويش نمودم صد اهتمام و نشد
شرائط و ويژگىهاى استاد يا پيرراه
پس از فهم ضرورت استاد و اهميت منزلت او در سير انفسى و سلوك الى الله يكى از مسائل مهمّ و بنيادى و سرنوشتساز شناختن و يافتن « استاد كامل » و دل سپردن و سرسپردگى به او و شاگرد حقيقى شدن اوست ، لذا سؤال محورى آنست كه اين استاد كيست ؟ چه ويژگيهايى دارد يا بايد داشته باشد ؟ به بيان ديگرچه كسانى مجاز به دستگيرى خلق و هدايت معنوى هستند ؟ قبل از پاسخگويى به سؤالهاى ياد شده تذكر سه نكته لازم است :
1 . براساس آيه
وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ
« 3 » اگر انسانى به حقيقت در « راه خدا » و با نهايت خلوص و صداقت جهاد كند و گام بردارد
« جاهَدُوا فِينا » ،
هر آينه مشمول رحمت خاصه يا رحيميّه حقّ سبحانه خواهد شد تا هدايت خاصه كه هدايت به معناى « ايصال به مطلوب » است شامل حال او گردد و خداوند در هيچ مرحلهاى او را رها نخواهد كرد كه « معّيت خاصه » با او دارد « لمع المحسنين » ، و قطعا يكى از روزيهاى معنوى و هدايتهاى ويژه خداوند آنست كه
هامش
( 1 ) . در آسمان معرفت ، ص 26 .
( 2 ) . رسالهء سير در سلوك منسوب به بحر العلوم ، ص 115 - 116 .
( 3 ) . عنكبوت ، 69 .