كذب و صواب و خطاهاى شهودى سالك اقامه نمايد كه البته قرآن كريم ، كشف و شهود معصوم عليه السّلام و عقل سليم و رشديافته مىتوانند معيارهايى در اين خصوص باشند « 1 » لذا مسئله مدد گرفتن از خاطر رندان ، طى مراحل با مرغ سليمان ، كمك خواستن از همّت مردان خدا ، خدمت پيرمغان و با دليل در كوى عشق قدم نهادن از توصيههاى لسان الغيب شيراز نيز مىباشد « 2 » و مرحوم علامهء شعرانى نيز سخنى به غايت نغز در ضرورت راهنماطلبى و معلّمخواهى در مقامات سلوكى دارند :
« حقّ آن است كه سالك احتياج به استاد عارف دارد ، چراكه مبتدى هنگامى كه قصد تهذيب نفس از رذايل را داشته باشد ، نمىداند چطور شروع در سلوك كند و چه چيزى شايسته است تا انجام دهد و از آنچه بايد بپرهيزد ، چگونه عمل كند و چه بسا براى او صفت رذيلهء عجيب حاصل شود و خود بدان ملتفت نباشد تا از آن بپرهيزد ، و لذا محتاج معلمى است تا به او تنبّه دهد و او را به راه تخلّص از آن ارشاد كند . پس همانطور كه در صنايع و مهارتها به استاد احتياج است در تحصيل ملكه تهذيب نفس نيز به استاد احتياج مىباشد ؛ بلكه احتياج در اين راه شديدتر است . » « 3 »
و چه زيبا و دلنشين و شيرين مرحوم امام خمينى رحمه اللّه فرمودند :
« استاد اخلاق براى خود معيّن نماييد . جلسهء وعظ و خطابه و پند و نصيحت تشكيل دهيد . خودرو نمىتوان مهذّب شد . . . براى هر علم و صنعتى در دنيا استاد لازم است لكن علوم معنوى و اخلاق به تعليم و تعلّم نيازى ندارد و خودرو و بدون معلم حاصل مىگردد ؟ . . . »
هر كه گيرد پيشهاى بىاوستا * ريشخندى شد به شهر و روستا
هامش
( 1 ) . ر . ك : عرفان نظرى ، ص 411 419 ، چ سوم ، 1377 ، بوستان كتاب ، فلسفهء عرفان ، ص 531 534 ، چ چهارم ، 1377 ش ، بوستان كتاب ، هر دو از دكتر سيد يحيى يثربى .
( 2 ) . ديوان اشعار حافظ .
( 3 ) . انديشه و حيات شعرانى ( كيهان انديشه ) ، ش 45 .