شمول جذبهء الهى و بارقه محبوب كه « سالك مجذوبش » مىگويند .
پس در « عشق مجازى » انسان سالك عاشق از حزب خدا و جنود الهى مىگردد و از غيبت و فراق محبوب حقيقى و مجازى بىقرار است و به تدريج سنخيت و مشابهت با محبوب يافته و فناى در او پيدا مىكند و « هستىيابى خود » را در گم شدن و فنايافتگى در معشوق مىداند و مىشود مصداق حديث قدسى : « ان اللّه تعالى شرابا لاوليائه ، اذا شربوا سكروا و اذا سكروا طربوا و اذا طربوا طابوا و اذا طابوا ذابوا و اذا ذابوا خلصوا و اذا خلصوا طلبوا و اذا طلبوا وجدوا و اذا وجدوا وصلوا و اذا وصلوا اتّصلوا و اذا اتصلوا لا فرق بينهم و بين حبيبهم » « 1 » و اين شراب عشق را سركشيدن و ذوب و فانى شدن و از فناء نيز فانى گشتن و از منزل مخلص ( خلوص فعلى ) به مقام مخلص ( خلوص ذاتى ) رسيدن و غرق در درياى وجود محبوب شدن و وصال به او يافتن هم در « عشق حقيقى » و هم در « عشق مجازى » ممكن است به بيان ديگر در عشق به محبوبهاى محبوب مطلق نيز راهى براى اتحاد و فنا در معشوق و محبوب سرمدى نيز وجود دارد و تعبير شيخ شبسترى :
وصال حقّ ز خلقيت جدائيست * ز خود بيگانه گشتن آشنايى است
چو ممكن گرد امكان برفشاند * بجز واجب دگر چيزى نماند
لذا علامه طباطبايى رحمه اللّه در تفسير « وجه اللّه » مىنويسند : پس اين عارفان والامقام كه به مقام « تمكين » و « فنا » رسيدهاند جز صفات و اسماى خداوند سبحان نه اسمى براى آنها مىماند و نه رسمى ، سپس حجاب برداشته مىشود زيرا چيزى از آنان و با آنان و غير آنان جز « وجه » خداوند برجا نمىماند . . . . « 2 »
آرى چنين عشق و عاشقى سالك را مظهر اسماء و صفات جمال و جلال الهى
هامش
( 1 ) . منتخب جواهر الاسرار ، ص 302 و تحفة المراد ، ص 101 .
( 2 ) . ولايتنامه ، ص 99 ، ترجمهء رسالة الولايه ، مترجم همايون همتى ، چ اول ، انتشارات امير كبير ، تهران .