الهى را در دلها كاشته و مىپروراند و عشق به انسانها را نيز با عشق به كمالات وجودى علمى و عملى آنها نه خط و خال و لب و چهره آنها تجويز مىنمايد كه عشق به « ارزشها » و گرايش به همه فضيلتها و خوبىهاست پس عشق به « انسان كامل » براى « انسان متكامل » و سالك الى اللّه امرى ضرورى است و مجازى براى رسيدن به حقيقت و سه مرحلهء 1 . بينش و معرفت 2 . گرايش و محبت 3 . پيروى و تبعيّت را در متن عشق تزريق مىنمايد تا انسان از هرگونه كژانديشى و كژراههروى و انحراف در گرايشهاى درونى و بيرونى رهايى يابد . لذا جهانبينى انسانها در تفسير عشق و محبت و متعلّق آنها تأثيرگذار و ايدئولوژى آنها كه مجموعا فلسفه زندگى محسوب مىشوند برگرفته از تلقّى و تفسيرشان از عشق و محبت و نوع جهانشناسى و انسانشناسى آنهاست به همين برهان است كه اساس دين خدا ، يعنى اسلام ، محبّت خداست : قال ابو جعفر عليه السّلام : « و هل الدين الّا الحبّ » . « 1 » و عن فضيل بن يسار قال : سألت ابا عبد اللّه عليه السّلام عن الحبّ و البغض ، أمن الايمان هو ؟ فقال : « و هل الايمان الا الحبّ و البغض ؟ ثم تلا هذه الآية :
حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمانَ وَ زَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَ كَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَ الْفُسُوقَ وَ الْعِصْيانَ أُولئِكَ هُمُ الرَّاشِدُونَ
« 2 » . « 3 » به تعبير استاد جوادى آملى « اساس دين ، محبّت خداست ، محبت اولياى خدا و احكام دين وسيلهء نيل به آن حبّ والاست » . « 4 »
در روايتى آمده است : نوجوانى كه هنوز به سن بلوغ نرسيده بود ، به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله سلام كرد و از خوشحالى ديدن ايشان ، چهرهاش گشاده شد و لبخند زد . حضرت به او فرمود : اى جوان ! مرا دوست دارى ؟ گفت : اى رسول خدا ! به خدا قسم آرى . فرمود :
همچون خودت ؟ گفت : اى رسول خدا ! به خدا قسم بيشتر . فرمود : همچون
هامش
( 1 ) . الكافى ، ج 8 ، ص 80 .
( 2 ) . حجرات ، 7 .
( 3 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 125 .
( 4 ) . تفسير تسنيم ، ج 8 ، ص 311 .