عرفان كامل و انسان كامل عرفانى شيعى را معرفى مىنمايد كه به برخى اوصافشان از باب نمونه اشاراتى فهرستگونه خواهيم داشت :
1 . اهل ذكر خدا بوده و ذكر الهى دلهايشان را از همهء زنگارها جلا داده و گوش جانشان را براى شنيدن حقايق و چشم دلشان را براى ديدن حقائق گشوده است و از يك نورانيت ويژهاى برخوردارند و اطاعتپذيرى متعبدانه نسبت به شريعت نورانى اسلام دارند .
2 . بندگان خاص الهىاند كه خدايشان در فكر و عقلشان با آنان نجوا داشته و تكلم مىنمايد .
3 . به مقام يقظه و بيدارى كه برخى آن را اول منزل عرفان و برخى آن را حالتى لازم و واجب در تمامى منازل عرفانى و سلوكى دانستهاند رسيدند و مراقب گوش و چشم و دل خويش هستند و متذكر به ايام الهى و خائف از خداى خويشند .
4 . انسانهايى شاخص ، نمونه ، الگوى حسنه و صادق در هدايت ديگرانند كه ديدنشان از براى مردم هدايت و رحمت و ذكر خداست و ميزان براى مردماند و هرگز دنيا و تجارت و بيع و بودن در ميان مردم آنها را از ياد خدا غافل نمىنمايد يعنى نه عزلت و انزواى مطلق را پيشه كردند و نه آنچنان مشغول به مردماند كه غافل از خداى خود باشند بلكه راه اعتدال را در پيش گرفته و جمع خلق و حق دارند و با مردماند و بىمردم ، در ميان مردم هستند و نيستند و اين بودن و نبودنشان معناى خاص داشته هجرت انفسى و عروج روحى دارند .
5 . معادانديش و قيامت باورند يا مرگ آگاهى و مرگ باورى را سيرهء سريرهء خويش كردند و به ثواب و عقاب الهى باور و يقين دارند ، اهل محاسبه و مراقبهاند ، اهل شب زندهدارى و گريه و ناله و عجز و لابهاند و . . .
6 . ابواب آسمانى و مقاعد كرامات الهى به روى آنها باز و براى آنان آماده است و نسيم الهى روح ريحانى آنها را مىنوازد و با انس و عشق به محبوب حيات طيبه
رسالة الولاية ( سر سلوك ) ( فارسى ) — صفحة 218
مساهمون: ميرزا أحمد الآشتياني
ص٢١٨