اوصاف سالكان الهى
از آنجايى كه كتاب و سنت دربردارنده نيازهاى انسان در ساحتهاى مختلف سهگانه عقلى و كلامى ، اخلاقى و عرفانى و فقهى و شرعى است و نهج البلاغه از يك جايگاهى خاص در سنت برخوردار مىباشد ضمن جامعيت و فراگيرى نسبت به ساحتهاى عقلى ، قلبى و قالبى انسان در خصوص ساحت عرفانى و باطنى معارف بسيار بلندى از حيث كمى و كيفى داراست و ضمن ارائه معرفة اللّه و راههاى مخصوص آن به معرفى سبل سلوكى جهت وصول و لقاء الهى پرداخته ، برنامهها و قوانين و احكام مربوطه را همراه با الگوهاى عينى و جامع معرفى مىنمايد تا حجت بر آدميان تمام شود و او كه خود « قرآن ناطق » است و مفسر حقيقى قرآن صامت ، چونان قرآن شاهراه هدايت معنوى و صراط قويم تربيت انسانى در نيل به حقيقة الحقايق را همانا « معرفت نفس » معرفى مىنمايد . « 1 »
آنجا كه حتى در تعريف « عرفان » فرمودهاند : « العارف من عرف نفسه فاعتقها و نزهها عن كل ما يبعدها و يوبقها » . « 2 »
يعنى عرفان و سلوك عملى مقدمه براى شهود ربوبى قرار گيرد و چه زيبا مرحوم علامه طباطبائى رضى اللّه عنه فرمودهاند كه « سلوك مقدمه و شهود ذى المقدمه » « 3 » است و هر دو فراز در اين كلمات قدسى علوى متجلى است پس خودآگاهى و خوديابى زمينهساز طهارت روح و لطافت درون و نزاكت جان و تزكيه نفس راه فلاح و فوز و
هامش
( 1 ) . استاد علامه طباطبائى رضى اللّه عنه در كتاب شيعه در اسلام ص 109 آوردهاند :
« يگانه شاهراهى كه هدايتى واقعى و كامل را دربر دارد همان راه نفس است و راهنماى حقيقى وى كه خداى اوست او را موظف مىدارد كه خود را بشناسد و همه راهها را پشت سر انداخته راه نفس خود را در پيش گيرد و به خداى خود از دريچه نفس خود نگاه كند كه مطلوب واقعى خود را خواهد يافت . »
( 2 ) . ميزان الحكمه ، ج 6 ، ص 159 ، محمد محمدى رى شهرى .
( 3 ) . ترجمه رساله الولايه ، ولايتنامه ، ص 110 ، انتشارات اميركبير ، سال 66 ، دكتر همايون همتى .