به همين دليل مرحوم ميرزا احمد آشتيانى به « مقام نورانيت » انسان كامل معصوم الهى از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و عترت طاهرهاش در قالب رواياتى از اصول كافى در خصوص تقدم وجودى و نورى ذوات معصومان عليهم السّلام با پنج حديث و طرح زيارت جامعه اشاراتى عميق و ظريف نمودهاند و امام خمينى رحمه اللّه نيز براى اثبات اينكه تعين اول و تجلّى اول روح رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و على عليه السّلام به تعيّن عقلى و نورانى است . حديثى از امام صادق عليه السّلام را شاهد آوردهاند كه فرمود : « قال : ان اللّه كان اذ لا كان ، فخلق الكان و المكان ، و خلق الانوار و خلق نور الانوار الذى يورّث منه الأنوار ، و أجرى فيه من نوره الذى تورّث منه الانوار ، و هو النور الذّى خلق منه محمّدا و عليّا ، فلم يزالا نورين اوّلين ، اذ لا شىء كوّن قبلهما ، فلم يزالا يجريان طاهرين مطهّرين فى الاصلاب الطاهره حتى افترقا فى اطهر طاهرين فى عبد اللّه و ابى طالب » « 1 » و جناب شيخ محمود شبسترى چه نيكو و عميق اشاره به مقام « جمع الجمعى » و منزلت وجودى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله نمودهاند :
در اين ره انبياء چون ساربانند * دليل و راهنماى كاروانند
وز ايشان سيّد ما گشته سالار * هم او اول ، هم او آخر در اين كار
احد در ميم احمد گشته ظاهر * درين دور اوّل آمد عين آخر
ز احمد تا احد يك ميم فرق است * جهانى اندر اين يك ميم غرق است
بر او ختم آمده پايان اين راه * در او منزل شده ادعوا الى اللّه
مقام دلگشايش جمع جمعست * جمال جانفزايش شمع جمعست
شده او پيش و دلها جمله در پى * گرفته دست جانها دامن وى « 2 »
و جناب شيخ محمد لاهيجى در شرح اشعار شبسترى « مقام احديت » ، « مقام جمع الجمعى » و جامعيّت كمالات جميع اسماء و صفات و نياز جميع كاملان به اين
هامش
( 1 ) . اصول كافى ، ج 1 ، ص 441 ، كتاب الحجة ، باب مولد النبى صلّى اللّه عليه و آله ، حديث 9 .
( 2 ) . گلشنراز ، ص 2 و 3 ، نشر اشراقيه ، چ اول ، 1368 ، تهران .