و عارفان در كتب عرفانى و صحف انفسى ضمن بيان معانى ، مبانى و مراتب كشف و شهود ، خطاپذيرى و عوامل خطا در كشف و شهود را بررسى و معيار و ميزان تشخيص كشف و شهود صحيح از سقيم و صادق از كاذب را مطرح كردهاند و در اين بين استاد جوادى آملى ضمن بحث معرفتشناختى كشف و شهود به تقسيم علم شهودى به دو قسم : الف ) شهود معصوم از خطا ب ) شهود مشوب به خطا پرداخته و راههاى نفوذ خطا در شهود را مطرح و بررسى و راههاى سلامت و صحت و حقيقت كشف و شهود را نيز ارائه و معيار سنجش معرفت شهودى حق از باطل و صادق از كاذب را نيز در مرجعيت كشف و شهود معصومان عليهم السّلام و نصوص قرآنى و عقل سليم دانستهاند كه مراجعه به آن سودمند است . « 1 »
حديث قرب نوافل و فرائض
« فلا يتوهم العارف الغير الواصل و المشاهدة بقوة استعداده للغيوب و المتصف بالصفات الحميدة و الاخلاق المرضية ، الغير السالك طريق الحق بالفناء عن الافعال و الصفات و الذات المتحقق بمقام قرب النوافل و الفرائض ، انه ولى و اصل . . . »
اصل حديث « قرب نوافل » را ابان بن تغلب به عنوان حديث قدسى از امام باقر عليه السّلام چنين نقل مىكند :
« لمّا اسرى بالنبى صلّى اللّه عليه و آله قال : يا ربّ ما حال المؤمن عندك ؟ قال : يا محمد صلّى اللّه عليه و آله من اهان لى وليّا فقد بارزنى بالمحاربة و انا أسرع شىء الى نصرة اوليائى و ما يتقرّب الىّ عبد من عبادى بشىء احبّ الىّ ممّا افترضت عليه »
( هنگامى كه خداى سبحان رسول خدا را در شب اسراء به ميهمانى پذيرفت ، از
هامش
( 1 ) . جوادى آملى ، عبد اللّه ، تفسير موضوعى قرآن مجيد ، ج 13 ، ص 113 - 115 و 278 تا 296 ، چ دوم ، 1379 ، مركز نشر اسراء ، قم .