« روح » يا باطن سوم از بطون سبعه ( نفس ، عقل ، روح ، سرّ ، خفى ، اخفى ، مقام تجلى ذاتى كه ناظر به احديت وجود است ) مىباشد يعنى سالك در اين موطن با حضور حق آرامش مىگيرد . در اين حالت هرچند كثرت حضور دارد اما بذر مشاهدات ، وحدت حق را به نگاه عارف در مىآورد . « 1 » يا « مقام احسان كه اول مراتب كمال » است . « 2 » يا مقام احسان عبادت براساس شهودى است چه اينكه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به ابوذر درواقع فرمود : « تو يا شاهدى يا مشهودى و در هر دو حال اهل شهودى زيرا يا شاهدى كه مشاهده مىكنى ، كه در اين صورت شاهد بودنت ، مشهود توست يا شاهدى كه مشهودى كه در اين حال مشهود بودنت ، مشهود توست و اين هم يك نحو شهود است . » « 3 »
مراقبت كه به معناى « اين است كه انسان كاملا « رقيب » باشد « رقيب » يعنى كسى كه « رقبه » ( گردن ) مىكشد تا اوضاع را زيرنظر داشته باشد . انسان بايد رقيب و مراقب خود باشد و بر اعمال خود ، اشراف داشته باشد كه چه مىكند . « 4 »
و اين مراقبت بايد در سه حوزهء « عمل » محقق شود :
1 - مراقبت قبل از عمل .
2 - مراقبت حين عمل .
3 - مراقبت پس از عمل
و به تعبير بزرگى مراقبت پس از « عمل » سختتر از مراقبت حين عمل است . « 5 »
هامش
( 1 ) . تجربه دينى و مكاشفه عرفانى ص 301 - 300 ، عد تقى فعالى - تهران ، چاپ اول ، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامى .
( 2 ) . شرح مقدمه قيصرى ، ص 876 ، سيد جلال الدين آشتيانى .
( 3 ) . ولايت در قرآن ، ص 131 ، آية الله جوادى آملى ، چاپ چهارم سال 75 ، مركز نشر فرهنگى رجاء .
( 4 ) . تفسير موضوعى قرآن مجيد ، ج 11 ، ص 195 ، چاپ سوم سال 79 ، نشر اسراء ، استاد جواد آملى .
( 5 ) . چهل حديث ، ص 330 - 329 ، حضرت امام خمينى ، چاپ چهارم ، سال 73 - مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى ( ره ) .