مىكرد و مىتراشيد ، و مىگفت : قرآن را به چيزى كه جز و قرآن نيست مخلوط مكنيد ، اين دو سوره جز و قرآن نيست ، بلكه تنها به اين منظور نازل شد كه رسول خدا ( ص ) خود را به آن دو حرز كند . و ابن مسعود هيچ وقت اين دو سوره را به عنوان قرآن نمىخواند .
مؤلف : سيوطى بعد از نقل اين حديث مىگويد : بزار گفته احدى از صحابه ابن مسعود را در اين سخن پيروى نكردند ، و چگونه مىتوانستند پيروى كنند ، با اينكه به طرق صحيح از رسول خدا ( ص ) نقل شده كه در نماز اين دو سوره را مىخواند ، و علاوه بر اين در قرآن كريم ثبت شده است « 1 » .
و در تفسير قمى به سند خود از ابو بكر حضرمى روايت كرده كه گفت : خدمت ابى جعفر ( ع ) عرضه داشتم : ابن مسعود چرا دو سوره * ( « قُلْ أَعُوذُ » ) * را از قرآن پاك مىكرده ؟ فرمود : پدرم در اين باره مىفرمود : اين كار را به رأى خود مىكرده و گر نه آن دو از قرآن است « 2 » .
مؤلف : و در اين معنا روايات بسيارى از طرق شيعه و سنى رسيده ، علاوه بر اين ، جزو بودن اين دو سوره براى قرآن ، مورد تواتر قطعى تمامى كسانى است كه متدين به دين اسلامند ، و لذا مىبينيم در پاسخ بعضى از منكرين اعجاز قرآن كه گفتهاند : اگر قرآن معجزه بود نبايد در جزئيت اين دو سوره براى قرآن اختلاف شود ، گفتهاند تواتر قطعى هست بر اينكه اين دو سوره جزو قرآن است ، و اين تواتر كافى است در اينكه به اختلاف مذكور اعتنايى نشود ، علاوه بر اين آنها هم كه گفتهاند : اين دو سوره جزو قرآن نيست ، نگفتهاند كه ساخته خود رسول خدا ( ص ) است ، و از ناحيه خداى تعالى نازل نشده ، و نيز نگفتهاند كه مشتمل بر اعجاز در بلاغت نيست ، بلكه تنها گفتهاند جزو قرآن نيست ، كه آن هم گفتيم قابل اعتناء نيست ، چون تواتر عليه آن قائم است .
و در الدر المنثور است كه ابن جرير ، از ابو هريره از رسول خدا ( ص ) روايت كرده كه فرمود : « فلق » نام چاهى رو پوشيده است در جهنم « 3 » .
مؤلف : در معناى اين روايت روايات بسيارى ديگر هست كه در بعضى از آنها آمده :
فلق نام درى است در جهنم كه وقتى باز شود جهنم افروخته گردد ، اين روايت را عقبة بن عامر نقل كرده « 4 » . و در بعضى از آنها آمده چاهى است در دوزخ كه وقتى بخواهند دوزخ را شعله ور
هامش
( 1 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 416 .
( 2 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 450 .
( 3 ، 4 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 418 .