چرا نفرمود : « امنا به و توكلنا عليه » ؟ در پاسخ مىگويم : علتش اين بود كه كلمه « آمنا » در مقام تعربض به كافران بود ، كه قبلا ذكرشان به ميان آمده بود ، پس گويا فرموده : ايمان آورديم به رحمان ، و مثل شما به او كفر نورزيديم ، آن گاه فرمود : و بر خصوص او توكل كرديم - چون مقدم شدن كلمه ( بر او ) انحصار را مىرساند - و توكل نكرديم بر آنچه شما بر آن توكل نموديد ، شما بر رجال و اموالتان توكل كرديد ، و ما بر خداى رحمان و بس « 1 » .
* ( « قُلْ أرَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ ماؤُكُمْ غَوْراً فَمَنْ يَأْتِيكُمْ بِماءٍ مَعِينٍ » ) * كلمه « غور » به معناى فرو رفتن آب در زمين است ، و منظور از اين مصدر اسم فاعل - غائر - است ، و كلمه « معين » به معناى آب جارى در روى زمين است . و معناى آيه اين است كه : مرا خبر دهيد اگر آب شما به زمين فرو رود ، و روى زمين آبى نماند ، چه كسى است كه در روى زمين برايتان آب جارى سازد ؟
در اين باره رواياتى است كه آيه شريفه را بر ولايت على ( ع ) و دشمنى آن جناب تطبيق مىكند ، كه البته منظور از آنها تفسير نيست بلكه تطبيق كلى بر مصداق است « 2 » .
هامش
( 1 ) تفسير كشاف ، ج 4 ، ص 583 .
( 2 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 379 .