و در الدر المنثور است كه : عبد الرزاق ، فاريابى ، سعيد بن منصور ، عبد بن حميد ، ابن جرير ، ابن منذر ، حاكم ( وى حديث را صحيح دانسته ) ، و بيهقى در كتاب « المدخل » ، از على بن ابى طالب روايت آوردهاند كه در تفسير آيه * ( « قُوا أَنْفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ ناراً » ) * فرمود : خود و زن و بچه خود را تعليم خير دهيد ، و آنان را ادب نماييد « 1 » .
و نيز در همان كتاب است كه ابن مردويه از زيد بن اسلم روايت كرده كه گفت :
رسول خدا ( ص ) آيه شريفه * ( « قُوا أَنْفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ ناراً » ) * شش را تلاوت كرد ، و سپس در پاسخ كسانى كه پرسيدند چگونه اهل خود را از آتش حفظ كنيم ؟ فرمود : بدانچه خدا دوست مىدارد امرشان كنيد ، و از آنچه خدا كراهت دارد نهى كنيد « 2 » .
و در كافى به سند خود از ابى الصباح كنانى روايت كرده كه گفت : از امام صادق ( ع ) پرسيدم آيه شريفه * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّه تَوْبَةً نَصُوحاً » ) * به چه معنا است ؟ فرمود : به اينكه بنده خدا از گناهى توبه كند ، و ديگر آن گناه را مرتكب نشود ( اين توبه نصوح و خالص است ) . محمد بن فضيل مىگويد : من از حضرت ابى الحسن ( ع ) از اين آيه پرسيدم . فرمود : اينكه از گناه توبه كند و ديگر آن را تكرار نكند ( تا آخر حديث ) « 3 » .
و در الدر المنثور است كه ابن مردويه از ابن عباس روايت كرده كه گفت : معاذ بن جبل بن رسول خدا ( ص ) عرضه داشت : يا رسول اللَّه توبه نصوح چيست ؟
فرمود : اينكه بنده خدا از گناهى كه كرده پشيمان شود و به درگاه خدا عذرخواهى كند ، و ديگر آن گناه را مرتكب نشود ، همانطور كه شير بعد از دوشيدن ديگر به پستان برنمىگردد « 4 » .
مؤلف : روايات در اين معنا از طرق شيعه و سنى بسيار است .
و در كافى به سند خود از صالح بن سهل همدانى روايت آورده كه گفت : امام صادق ( ع ) در تفسير آيه * ( « يَسْعى نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمانِهِمْ » ) * فرمود : اينان امامان مؤمنينند ، كه در روز قيامت نورشان جلو پاى مؤمنين و طرف راست آنها به حركت در مىآيد . در نسخه اى ديگر آمده كه خود امامان جلو مؤمنين و طرف راست آنان به حركت در مىآيند ، و با نور خود راه مؤمنين را روشن مىكنند ، تا آنان را به منزلهاى اهل بهشت برسانند « 5 » .
و در تفسير قمى آمده كه ابى الجارود از امام باقر ( ع ) نقل كرده كه در تفسير آيه بالا فرموده : هر كس آن روز نور داشته باشد نجات مىيابد ، و البته هر مؤمنى در آن روز نور دارد « 6 » .
هامش
( 1 و 2 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 244 .
( 3 ) اصول كافى ، ج 2 ، ص 432 ، ح 3 .
( 4 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 245 .
( 5 ) اصول كافى ، ج 1 ، ص 195 ، ح 4 .
( 6 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 378 .