كلى حاصل گردد .
و مراد از اينكه فرمود : « امساك و نگهدارى زن به طور معروف باشد » ، اين است كه اگر شوهر خواست برگردد ، و از جدايى با زن صرفنظر كند ، بايد كه از آن به بعد با او نيكوكارى نموده ، حقوقى را كه خدا براى زن بر مرد واجب كرده رعايت نمايد . و مراد از « مفارقت به نحو معروف » هم اين است كه حقوق شرعيه زن را احترام بگذارد . پس تقدير كلام چنين مىشود « فامسكوهن بمعروف من الشرع او فارقوهن بمعروف من الشرع » .
* ( « وَأَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ » ) * - يعنى دو نفر مرد عادل از خودتان شاهد بر طلاق بگيريد . و توضيح معناى عدالت در تفسير سوره بقره گذشت .
* ( « وَأَقِيمُوا الشَّهادَةَ لِلَّه » ) * - توضيح اين جمله نيز در سوره بقره بيان شد .
* ( « ذلِكُمْ يُوعَظُ بِه مَنْ كانَ يُؤْمِنُ بِاللَّه وَالْيَوْمِ الآخِرِ » ) * - كلمه « ذلك » اشاره به مطالب قبل است ، مىفرمايد : اين امر به تقوا و پرهيز از خدا ، و اقامه شهادت براى خدا ، و اين نهى از تعدى در باره حدود الهى كه گفتيم چنين و چنان است . ممكن هم هست بگوييم اشاره است به همه مطالب گذشته ، چه احكامى كه بيان شد ، و چه امر به تقوى و به اخلاص در شهادت و نهى از تعدى در حدود خدا ، مىفرمايد : همه اينها مطالبى است كه مؤمنين به وسيله آنها موعظه مىشوند ، به حق ركون نموده از باطل دل كنده مىشوند ، و اين تعبير در عين حال اشاره اى هم به اين معنا دارد كه اعراض از اين احكام ، و يا تغيير دادن آن خارج شدن از ايمان است .
* ( « وَمَنْ يَتَّقِ اللَّه يَجْعَلْ لَه مَخْرَجاً وَيَرْزُقْه مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ ) * . . . * ( قَدْراً » ) * مىفرمايد : * ( « وَمَنْ يَتَّقِ اللَّه » ) * و هر كس از محرمات الهى به خاطر خدا و ترس از او بپرهيزد ، و حدود او را نشكند ، و حرمت شرايعش را هتك ننموده ، به آن عمل كند * ( « يَجْعَلْ لَه مَخْرَجاً » ) * خداى تعالى برايش راه نجاتى از تنگناى مشكلات زندگى فراهم مىكند ، چون شريعت او فطرى است ، و خداى تعالى بشر را به وسيله آن شرايع به چيزى دعوت مىكند كه فطرت خود او اقتضاى آن را دارد ، و حاجت فطرتش را بر مىآورد ، و سعادت دنيايى و آخرتيش را تامين مىكند ، و از همسر و مال و هر چيز ديگرى كه مايه خوشى زندگى او و پاكى حياتش باشد ، از راهى كه خود او احتمالش را هم ندهد و توقعش را نداشته باشد روزى مىفرمايد ، پس مؤمن اين ترس را به خود راه ندهد كه اگر از خدا بترسد و حدود او را محترم بشمارد و به اين جهت از آن محرمات كام نگيرد ، خوشى زندگيش تامين نشود ، و به تنگى معيشت دچار گردد ، نه ، اينطور نيست ، براى اينكه رزق از ناحيه خداى تعالى ضمانت شده و خدا قادر است كه از عهده ضمانت خود بر آيد .