نام جلاله را آورد ؟ خواست تا به علت حكم اشاره كرده باشد ، و فرموده باشد اگر گفتيم : معاد براى خدا آسان است ، براى اين بود كه او اللَّه است ، پس جمله مورد بحث يك حجت برهانى است ، نه صرف ادعا .
مفسرين گفتهاند : آيه مورد بحث سومين آيه اى است كه پيغمبر گراميش را براى وقوع معاد وادار به سوگند به پروردگار خود كرده ، يكى ديگر از آن موارد آيه زير است كه مىفرمايد :
« وَيَسْتَنْبِئُونَكَ أحَقٌّ هُوَ قُلْ إِي وَرَبِّي » « 1 » و يكى ديگرش اين است كه مىفرمايد : « وَقالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لا تَأْتِينَا السَّاعَةُ قُلْ بَلى وَرَبِّي لَتَأْتِيَنَّكُمْ » « 2 » ، و سومى آنها آيه مورد بحث ما است .
* ( « فَآمِنُوا بِاللَّه وَرَسُولِه وَالنُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنا وَاللَّه بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ » ) * اين جمله نتيجه گيرى از مضمون آيه قبلى است ، به دليل اينكه حرف « فاء » در اولش آمده ، مىفرمايد : وقتى مسلم شد كه شما به طور يقين مبعوث خواهيد شد ، و شما را به ريز و درشت آنچه كردهايد خبر خواهند داد ، پس واجب است بر شما كه به خدا و رسولش ايمان بياوريد و نيز به آن نورى كه بر رسولش نازل كرده كه همان قرآن باشد كه با نور ساطع خود شما را به سوى صراط مستقيم هدايت نموده و شرايع دين را بيان مىكند ، ايمان بياوريد .
در جمله * ( « وَالنُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنا » ) * ، التفاتى از غيبت * ( « فَآمِنُوا بِاللَّه » ) * به تكلم با غير « أنزلنا » به كار رفته ، و شايد نكته اين التفات تكميل حجت باشد ، و بخواهد حجت قبلى را از راه شهادت كه بهتر عذر را قطع مىكند تكميل نمايد ، چون خيلى فرق هست بين اينكه بگوييم « و النور الذى انزل » كه يك جمله خبرى است ، و اينكه بفرمايد : * ( « وَالنُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنا » ) * كه ديگر جمله خبرى نيست بلكه شهادتى است از خداى تعالى بر اينكه قرآن كتابى است آسمانى و نازل از ناحيه او ، و معلوم است كه شهادت تاكيدش از صرف خبر بيشتر است .
ممكن است در اينجا بپرسى كه : چه فايده اى در اين شهادت است با اينكه مشركين منكر اين هستند كه قرآن كلام خداى تعالى است و از ناحيه او نازل شده و اگر كفار اين معنا را قبول داشتند همان حجت گذشته براى اثبات معاد كافى بود ، و احتياجى به اين التفات نداشت ؟
هامش
( 1 ) از تو خبر مىپرسند كه آيا قيامت حق است ؟ بگو آرى به پروردگارم سوگند . سوره يونس ، آيه 53 .
( 2 ) آنها كه كافر شدند گفتند قيامت هرگز به سراغ ما نمىآيد بگو : چرا ، به پروردگارم سوگند كه به طور قطع و بدون شك خواهد آمد . سوره سبأ ، آيه 3 .