آن روز كه رسول خدا ( ص ) در خطبه نماز جمعه بود ، دحيه كلبى وارد شهر مدينه شد ، و در آن ايام هنوز اسلام نياورده بود ، مردم آن جناب را بالاى منبر تنها گذاشتند ، و رفتند ، و در مسجد به جز دوازده نفر كسى نماند . حضرت فرمود : اگر اين دوازده نفر هم مىرفتند خداى تعالى از آسمان سنگ بر آنان مىباريد ، اينجا بود كه سوره جمعه بر آن حضرت نازل شد « 1 » .
مؤلف : اين داستان به طرق بسيارى هم از طرق شيعه « 2 » و هم از طرق اهل سنت « 3 » روايت شده ، و اخبار در عدد باقى ماندگان در مسجد از هفت تا چهل نفر اختلاف دارد .
و نيز در مجمع البيان است كه جمله « انفضوا » به معناى اين است كه مردم متفرق شدند . و از امام صادق ( ع ) روايت شده كه فرمود : به معناى « منصرف شدند » است .
يعنى مردم به سوى تجارت منصرف شده ، و تو را سر پا بالاى منبر تنها گذاشتند « 4 » .
جابر بن سمرة مىگويد : من هيچگاه رسول خدا ( ص ) را نديدم كه نشسته خطبه بخواند ، پس اگر كسى برايت حديث كرد كه آن جناب نشسته خطبه خوانده دروغ گفته است « 5 » .
مؤلف : اين معنا در رواياتى ديگر نيز آمده .
و در الدر المنثور است كه ابن ابى شيبه از طاووس روايت كرده كه گفت : رسول خدا ( ص ) و ابو بكر و عمر و عثمان همگى ايستاده خطبه مىخواندند ، و اولين كسى كه بالاى منبر نشست ، معاوية بن ابى سفيان بود « 6 » .
هامش
( 1 ) عوالى اللئالى ، ج 2 ، ص 57 ، ح 153 .
( 2 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 287 .
( 3 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 220 .
( 4 و 5 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 289 .
( 6 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 222 .