و نيز يك عده معتقدند كه خودشان در مشيت و خواست مستقلاند و هر چه بخواهند مىكنند ، ولى قرآن تخطئه شان كرده ، مىفرمايد : « وَما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّه » « 1 » ، و يا معتقدند به اينكه اطاعت و معصيت و هدايت كردن و هدايت شدن به دست انسانها است ، ولى خداى تعالى هشدارشان مىدهد به اينكه « إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلكِنَّ اللَّه يَهْدِي مَنْ يَشاءُ » « 2 » .
باز جمعى معتقدند كه نيرويشان از خودشان است ، و خداى تعالى آن را انكار نموده ، مىفرمايد : « أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّه جَمِيعاً » « 3 » و يا معتقدند به اينكه عزتشان تنها با داشتن مال و فرزندان و ياوران حاصل مىشود ، و قرآن بر خلاف اين پندار حكم مىكند و مىفرمايد : « أيَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّه جَمِيعاً » « 4 » ، و نيز مىفرمايد : « وَلِلَّه الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِه وَلِلْمُؤْمِنِينَ » « 5 » .
و نيز جمعى كه همان دسته اول و منكرين اديانند معتقدند كه كشته شدن در راه خدا مرگ و نابودى است ، ولى قرآن آن را حيات دانسته مىفرمايد : « وَلا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّه أَمْواتٌ بَلْ أَحْياءٌ وَلكِنْ لا تَشْعُرُونَ » « 6 » .
و معارفى ديگر از اين قبيل كه منكرين اديان و دنياپرستان در باره آنها آراء و عقائدى دارند ، و قرآن تخطئه شان نموده ، به سوى معارفى ديگر دعوتشان مىكند ، و رسول خدا ( ص ) در آيه شريفه « ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ » « 7 » مامور دعوت به آن شده است .
و اين معارف كه نمونه اى از آن ذكر شد معارف و علوم بسيار زيادى است كه زندگى دنيا خلاف آن را در ذهن تصوير مىكند ، و همان خلاف را آن چنان آرايش مىدهد كه صاحب ذهن ، آن را حقيقت مىپندارد ، و خداى تعالى در كتاب مجيدش و رسول خدا به امر
هامش
( 1 ) و نمىخواهند مگر آنكه خدا هم خواسته باشد . سوره انسان ، آيه 30 .
( 2 ) تو نمىتوانى هر كس را كه دوست مىدارى هدايت كنى ، بلكه خدا است كه هر كه را بخواهد هدايت مىكند . سوره قصص ، آيه 56 .
( 3 ) نيرو همه اش از خداست . سوره بقره ، آيه 165 .
( 4 ) آيا عزت را از پيش خود طلب مىكنند ؟ عزت همه اش از خداست . سوره نساء ، آيه 139 .
( 5 ) عزت تنها از آن خدا و رسول او و مؤمنين است . سوره منافقون ، آيه 8 .
( 6 ) و به كسانى كه در راه خدا كشته مىشوند نگوييد مردهاند ، بلكه زندهاند ولى شما زندگيشان را درك نمىكنيد . سوره بقره ، آيه 154 .
( 7 ) مردم را با حكمت و موعظتى نيكو به سوى راه پروردگارت دعوت كن . سوره نحل ، آيه 125 .