بِه » « 1 » ، و از اين محاذات و مقابله روشن مىشود كه مژده اى هم كه در آيه مورد بحث داده شده ، در خصوص نصرت و فتح نيست ، بلكه مجموع پاداشهايى است كه خدا در دنيا و آخرت مىدهد .
همه اين مطالب امورى است كه از آيه شريفه به كمك سياق و اعراب كلماتش استفاده مىشود ، ولى مفسرين در معناى آيه سخنانى ديگر گفتهاند كه سياق ، آن طور كه بايد با آن مساعد نيست ، و به همين جهت از نقل آن خوددارى كرديم . بعضى هم احتمال دادهاند كه جمله * ( « وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ » ) * استينافى و جديد باشد .
* ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا أَنْصارَ اللَّه . . . » ) *
يعنى آن قدر دين خدا را يارى كنيد كه به اين علامت شناخته شويد . بنا بر اين ، آيه شريفه جنبه ترقى نسبت به آيه قبلى دارد كه مىفرمود * ( « هَلْ أَدُلُّكُمْ . . . » ) * ، در نتيجه برگشت معناى هر دو آيه به اين مىشود : با جان و مال خود تجارت كنيد ، و خدا را با ايمان و جهاد در راه او يارى نماييد ، و بر يارى خود دوام و ثبات داشته باشيد .
و منظور از يارى كردن خدا يارى پيامبر خدا در پيش گرفتن راهى است كه آدمى را با بصيرت به سوى خدا مىكشاند ، هم چنان كه در جاى ديگر فرموده : « قُلْ هذِه سَبِيلِي أَدْعُوا إِلَى اللَّه عَلى بَصِيرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي » « 2 » .
دليل بر اينكه منظور از يارى خدا ، يارى دين خدا و پيامبر خدا است ، اين است كه جمله * ( « كُونُوا أَنْصارَ اللَّه » ) * را تشبيه مىكند به گفتار عيسى ( ع ) ، مىفرمايد : « كما * ( قالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ لِلْحَوارِيِّينَ مَنْ أَنْصارِي إِلَى اللَّه قالَ الْحَوارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصارُ اللَّه ) * - همانطور كه عيسى بن مريم به حواريين گفت : چه كسى ياور من به سوى خدا است ؟ حواريين گفتند ماييم انصار خدا » پس انصار خدا بودن حواريين معنايش اين بود كه انصار عيسى بن مريم باشند در پيمودن راه خدا ، و توجه به آن درگاه . و راه خدا همان توحيد و اخلاص عبادت براى خداى سبحان است . پس ، از اينكه جمله * ( « نَحْنُ أَنْصارُ اللَّه » ) * محاذى و مقابل جمله * ( « مَنْ أَنْصارِي إِلَى اللَّه » ) * قرار گرفته ، و مطابق آن واقع شده ، معلوم مىشود كه معناى هر دو جمله يكى است ، يعنى معناى جمله * ( « نَحْنُ أَنْصارُ اللَّه » ) * هم * ( « مَنْ أَنْصارِي إِلَى اللَّه » ) * است . پس اينكه مخاطبين در جمله * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا أَنْصارَ اللَّه » ) * انصار خدا باشند ، معنايش اين است
هامش
( 1 ) سوره توبه ، آيه 111 .
( 2 ) بگو اين است راه من كه مردم را به سوى خدا دعوت كنم در حالى كه خودم و پيروانم با بصيرت باشيم . سوره يوسف ، آيه 108 .