كن ، اينها اهل بدرند ، از اهل بدر حذر كن ، اينها اهل بدرند ، از اهل بدر حذر كن « 1 » .
در حالى كه روايات وارده در داستان افك معارض آنند ، چون در آن روايات آمده بعد از آنكه آيه شريفه در برائت عايشه نازل شد ، رسول خدا ( ص ) يكى از تهمت زنندگان به عايشه ، يعنى مسطح بن اثاثة ، را حد زد و كيفر كرد ، با اينكه اين مرد از سابقين اولين است ، و از مهاجرين و از شركت كنندگان در جنگ بدر است ، و اين روايات در صحيح بخارى و مسلم ، و در روايات بىشمارى كه در تفسير آيات افك رسيده آمده است .
و ثانيا اينكه در اين حديث آمده كه خداى تعالى به اهل بدر فرموده « هر چه مىخواهيد بكنيد ، كه من شما را آمرزيدهام » با هيچ منطقى درست در نمىآيد ، چون از اين جمله فهميده مىشود كه اهل بدر هر گناهى كه بكنند آمرزيدهاند و اين حرف مستلزم آن است كه اهل بدر هيچ تكليف و وظيفه اى دينى نداشته باشند ، نه چيزى بر آنان واجب باشد ، و نه چيزى حرام و نه مستحبّ و نه مكروه ، براى اينكه وقتى مخالفت تكليف عقاب نداشته باشد ، و انجام و ترك آن برابر باشد ، تكليف معنا ندارد ، و اصلا جمله مزبور صريح است در اينكه تمامى اعمال براى اهل بدر مباح است .
و لازمه اين حرف اين است كه آمرزش اهل بدر شامل همه گناهان حتى گناهانى كه عقل آنها را جز با توبه قابل عفو نمىداند بگردد ، مانند بتپرستى ، و رد بر خدا و رسول ، و تكذيب رسالت رسول خدا ( ص ) ، و افتراء بر خدا و رسول ، و مسخره كردن دين و احكام ضرورى آن ، و گناهانى ديگر مثل آن ، همچون كشتن يك انسان بىگناه از روى ظلم و فساد در زمين ، و تباه ساختن حرث و نسل ، و مباح دانستن جان و عرض و مال مردم خواهيد گفت : خداوند اهل بدر را از ارتكاب چنين گناهانى حفظ فرموده . در پاسخ مىگوييم بحث ما در باره فعليت اين گونه اعمال نبود تا بگويى اهل بدر چنين گناهانى مرتكب نشدند ، و خدا آنان را از امثال آن گناهان حفظ كرده ، بلكه در باره امكان آمرزش امثال اين گناهان در فرض ارتكاب است .
و ثانيا كلام خداى تعالى اگر فرموده باشد : « هر چه مىخواهيد بكنيد » بايد تمامى عمومات را كه در تمامى احكام شرعى يعنى عبادات و معاملات وارد شده ، تخصيص بزند ، و هيچ يك از آن عمومات شامل اهل بدر نشود ، و اگر چنين چيزى وجود مىداشت بايد در بين صحابه معروف مىشد ، و براى آنان مسلم مىبود كه اين دسته از صحابه كه در جنگ بدر شركت داشتند از تمامى تكاليف دينى هر قدر هم اهميت داشته باشد آزادند ، و حد اقل بايد در
هامش
( 1 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 204 .