« يَوْمَ نَحْشُرُ الْمُتَّقِينَ إِلَى الرَّحْمنِ وَفْداً » « 1 » و باز فرموده : « يَوْمَ لا يُخْزِي اللَّه النَّبِيَّ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَه نُورُهُمْ يَسْعى بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمانِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنا أَتْمِمْ لَنا نُورَنا » « 2 » .
مفسرين در تفسير مفردات اين آيه اقوالى مختلف دارند ، كه به خاطر بىدليل بودن آنها در لفظ خود آيه ، از نقلش صرفنظر كرديم ، و به زودى تفسيرى كه در روايات از آنها شده در بحث روايتى آينده از نظرتان خواهد گذشت .
* ( « بُشْراكُمُ الْيَوْمَ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها » ) * - اين قسمت از آيه حكايت بشارتى است كه در روز قيامت به مؤمنين و مؤمنات مىدهند ، و دهنده آن ملائكه است ، كه به دستور خداى تعالى و تقدير او مىگويند : بشارتتان امروز جناتى است كه از دامنه آنها نهرها جارى است ، و شما در آن جاودانيد . و مراد از بشارت مژده خوشحال كننده است ، كه در آيه همان بهشت است . و بقيه الفاظ آيه روشن است .
* ( « ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ » ) * - اين جمله حكايت كلام خود خداى تعالى است ، و اشاره با كلمه « ذلك » به مطالب گذشته است كه عبارت بود از پيش رفتن نور آنان و بشارتشان به بهشت ، ممكن هم هست جمله مورد بحث را تتمه كلام ملائكه گرفته و اشاره مذكور را به همان جنات و خلود در آنها دانست .
* ( « يَوْمَ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَالْمُنافِقاتُ لِلَّذِينَ آمَنُوا انْظُرُونا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ . . . » ) *
كلمه « نظر » كه مصدر فعل « انظرونا » است ، اگر بدون وسيله حرف « الى » مفعول بگيرد ، معناى انتظار و نيز معناى مهلت دادن را مىدهد ، و اگر با حرف « الى » متعدى شود ، مثلا گفته شود : « فلان نظر اليه - فلانى به آن نظر كرد » ، معناى نگاه كردن را مىدهد ، و اگر با حرف « فى » متعدى شود معناى دقت و تامل را مىدهد ، و كلمه « اقتباس » كه مصدر فعل « نقتبس » است به معناى گرفتن قبسى ( قطعه اى ) از آتش است .
و از سياق آيه چنين بر مىآيد كه منافقين و منافقات در روز قيامت در ظلمتى هستند كه از هر سو احاطه شان كرده و مانند خيمه اى محاصره شان نموده . و نيز برمىآيد كه مردم در آن روز مجبور به رفتن به سوى خانه جاودانه خويشند . چيزى كه هست مؤمنين و مؤمنات اين مسير را با نور خود طى مىكنند ، نورى كه از جلو ايشان و به سوى سعادتشان در حركت است ،
هامش
( 1 ) روزى كه مردم با تقوا را براى ورود به درگاه رحمان محشور مىكنيم . سوره مريم ، آيه 85 .
( 2 ) روزى كه خداى تعالى پيامبر و آنان را كه به وى ايمان آوردهاند خوار نمىكند ، بلكه نورشان از پيش و به سوى سعادتشان به حركت در مىآيد ، مىگويند : پروردگارا نورمان را تكميل كن . سوره تحريم ، آيه 8 .