به صورت اخبار بليغتر است ، ( مثلا اگر بجاى اينكه به بيمار بگوييم : دوايت را بخور و ترشى مخور ، بگوييم : دوايت را مىخورى و ترشى هم نمىخورى ، بليغتر و مؤكدتر است ) .
در كشاف مىگويد : و اگر جمله * ( « لا يَمَسُّه إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ » ) * را صفت قرآن بگيرى ، معنايش اين مىشود كه : سزاوار نيست كسى قرآن را لمس كند ، مگر آنكه با طهارت باشد ، چنين كسى مىتواند به نوشته هاى قرآن دست بكشد « 1 » .
و خواننده عزيز توجه فرمود كه اين نيز صحيح است كه منظور از مس ، علم و اطلاع باشد ، هم در صورتى كه آيه صفت قرآن باشد ، و هم در صورتى كه توصيف كتاب مكنون باشد .
جمله * ( « تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعالَمِينَ » ) * وصف ديگرى است براى قرآن ، و كلمه تنزيل مصدرى است به معناى اسم مفعول ، يعنى نازل شده ، پس قرآن كتابى است نازل شده از ناحيه خدا به سوى شما ، آن را نازل و در خور فهم شما كرد ، تا آن را بفهميد و تعقل كنيد ، بعد از آنكه كتابى بود مكنون كه جز پاكان كسى با آن مساس نداشت .
و تعبير از خداى تعالى به رب العالمين به اين منظور است كه اشاره كند به اينكه ربوبيت او گسترده بر سراسر همه عوالم است ، كه اين منكرين معاد جزئى از آن عوالمند ، پس خداى تعالى رب ايشان نيز هست ، و وقتى رب ايشان باشد ، بر ايشان است كه به كتاب او ايمان آورده كلامش را بشنوند ، و بدون تكذيب تصديقش كنند .
* ( « أفَبِهذَا الْحَدِيثِ أَنْتُمْ مُدْهِنُونَ » ) * اشاره با كلمه « هذا الحديث » به قرآن كريم است ، و كلمه « مدهنون » جمع اسم فاعل از مصدر « ادهان » است ، و ادهان به معناى سهلانگارى است ، كه البته در اصل به معناى روغن مالى به منظور نرم كردن چيزى بوده ، و به عنوان استعاره در سهلانگارى استعمال شده است ، و استفهام در آيه استفهام سرزنشى است ، ايشان را سرزنش مىكند به اينكه قرآن را يك دستى گرفتند ، و آن را چيزى غير قابل اعتناء دانستند .
* ( « وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ » ) * بعضى « 2 » از مفسرين گفتهاند : مراد از « رزق » بهره از خير است ، و معناى آيه اين است كه : شما تكذيبكنندگان قرآن و منكرين معاد حظ و بهره خود را از قرآن اين قرار دادهايد كه
هامش
( 1 ) تفسير كشاف ، ج 4 ، ص 469 .
( 2 ) روح المعانى ، ج 27 ، ص 156 و 157 .