بعضى « 1 » ديگر گفتهاند : مراد مؤمن آل فرعون و حبيب نجار است كه داستانش در سوره يس آمده ، و نيز على ( ع ) است كه در ايمان به رسول خدا از ديگران سبقت داشت ، و از آنان أفضل بود .
بعضى « 2 » ديگر گفتهاند : منظور از سابقين كسانى هستند كه در مكه مسلمان شدند ، و بعد از هجرت رسول خدا ( ص ) هجرت كردند .
بعضى ديگر « 3 » گفتهاند : منظور سبقت گيرندگان در نمازهاى پنجگانهاند .
و بعضى « 4 » گفتهاند : كسانى كه به دو قبله نماز گزاردند ( يعنى قبل از سال اول هجرت به اسلام در آمدند ) . بعضى « 5 » ديگر گفتهاند سبقت گيرندگان به جهادند . و بعضى ديگر حرفهايى ديگر دارند . و دو قول اول ( كه يكى مىگفت : سبقت گيرندگان به هر عمل و اعتقادى است كه خدا بدان دعوت كرده ، و ديگرى مىگفت كسانى هستند كه به ايمان و اطاعت سبقتى خستگى ناپذير دارند ) به همان معنايى كه ما گفتيم بر مىگردد ، و سوم و چهارم را بايد به تمثيل حمل كرد ( و گفت : نمىخواستهاند بگويند : سابقون اولون فقط افرادى مانند انبياء و مؤمن آل فرعون و حبيب نجار و على بن ابى طالب ( ع ) هستند ) و بقيه وجوه اصلا ربطى به آيه ندارد ، مگر اينكه آنها را هم به نحوى حمل بر تمثيل كنيم .
بحث روايتى
در كتاب خصال از زهرى روايت آورده كه گفت : از على بن الحسين ( ع ) شنيدم مىفرمود : كسى كه بين خود و خدا نسبت و رابطه اى برقرار نكرده باشد در دنيا عمرش به حسرت مىگذرد ، و دلش از حسرت پاره پاره مىشود ، به خدا سوگند دنيا و آخرت وضعى دارند كه تنها مىتوان به دو كفه ترازو تشبيهش كرد ، هر يك از دو كفه به هر مقدار سنگين شود ، كفه ديگر به همان مقدار ناديده گرفته مىشود ، آن گاه اين كلام خداى عز و جل را تلاوت كرد كه مىفرمايد : * ( « إِذا وَقَعَتِ الْواقِعَةُ » ) * منظور از واقعه قيامت است « لَيْسَ لِوَقْعَتِها كاذِبَةٌ » « خافِضَةٌ » قسم به پروردگار : قيامت پايين مىبرد دشمنان خدا را در آتش « رافعة » قسم به پروردگار : قيامت بلند مىكند دوستان خدا را به سوى بهشت « 6 » .
هامش
( 1 و 2 و 3 و 4 و 5 ) روح المعانى ، ج 27 ، ص 132 .
( 6 ) خصال ، ج 1 ، ص 64 ، ح 95 .