« ولِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيها فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ » « 1 » و آيه شريفه « أُولئِكَ يُسارِعُونَ فِي الْخَيْراتِ وَهُمْ لَها سابِقُونَ » « 2 » است .
كه از اين آيات به دست مىآيد مراد از سابقون ، كسانى هستند كه در خيرات سبقت مىگيرند ، و قهرا وقتى به اعمال خير سبقت مىگيرند ، به مغفرت و رحمتى هم كه در ازاى آن اعمال هست سبقت گرفتهاند . و لذا در آيه « سابِقُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ » « 3 » به جاى امر به سبقت در اعمال خير ، دستور فرموده : به مغفرت و جنت سبقت گيرند ، پس سابقون به خيرات ، سابقون به رحمت و مغفرتند ، در آيه مورد بحث هم كه مىفرمايد : * ( « السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ » ) * مراد از سابقون اول ، سابقين به خيرات ، و مراد از سابقون دوم سابقين به اثر خيرات يعنى مغفرت و رحمت است ، اين نظريه ما بود .
ولى بعضى « 4 » از مفسرين گفتهاند : مراد از سابقون دوم هم همان سابقون اول است و اين تعبير نظير تعبير شاعر است كه مىگويد : « أنا ابو النجم و شعرى شعرى - من ابو النجم هستم كه شعر من شعر من است » .
و جمله * ( « السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ » ) * بنا به گفته ما كه هر يك سبقت در چيزى ديگر است ، مبتدا و خبرند ، اولى مبتدا و دومى خبر است ، و معنايش اين است كه : سبقتگيرندگان به اعمال خير سبقتگيرندگان به مغفرتند ، و بنا به گفته مفسرينى كه هر دو را يكى دانستهاند ، دومى تاكيد اولى مىشود ، و جمله * ( « أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ » ) * خبر مبتدا واقع مىشود .
و مفسرين در تفسير سابقين اقوال ديگرى دارند :
بعضى « 5 » گفتهاند : منظور سبقت گيرندگان به هر عمل و اعتقادى است كه خدا بدان دعوت كرده .
بعضى « 6 » ديگر گفتهاند : منظور كسانى هستند كه به ايمان و اطاعت سبقتى خستگى ناپذير دارند ، و در آن كاهلى ندارند .
بعضى « 7 » ديگر گفتهاند : منظور انبياء ( ع ) هستند كه پيشگامان اهل هر دين هستند .
هامش
( 1 ) و براى هر يك جانبى است كه به سوى آن رو آورنده هستند ، پس سبقت بگيريد در خوبىها .
سوره بقره ، آيه 148 .
( 2 ) آنها مىشتابند در خوبىها و ايشان براى آن سبقتگيرنده هستند . سوره مؤمنون ، آيه 61 .
( 3 ) به سوى مغفرت و جنتى از پروردگارتان سبقت گيريد . سوره حديد ، آيه 21 .
( 4 ) روح المعانى ، ج 27 ، ص 132 .
( 5 و 6 و 7 ) روح المعانى ، ج 27 ، ص 132 .