فال بد زدن توكل به خداست « 1 » ( تا آخر حديث ) و جهتش روشن است ، براى اينكه معناى توكل اين است كه تاثير امر را به خداى تعالى ارجاع دهى ، و تنها او را مؤثر بدانى ، و وقتى چنين كردى ديگر اثرى براى فال بد نمىماند تا از آن متضرر شوى .
و در معناى اين حديث روايتى است كه از طرق اهل سنت نقل شده ، و به طورى كه در كتاب نهايه ابن اثير آمده فرموده : طيره شرك است ، و هيچ يك از ما خالى از طيره نيستيم ، و ليكن خداى تعالى اثر آن را به وسيله توكل خنثى مىكند « 2 » .
و باز در معناى حديث سابق روايتى است كه از موسى بن جعفر ( ع ) نقل شده كه فرمود : آنچه براى مسافر در راه سفرش شوم است هفت چيز است : 1 - اينكه كلاغى از طرف دست راستش بانگ بر آورد 2 - اينكه سگى جلو او در آيد و دم خود افراشته باشد 3 - اينكه گرگى گرسنه و درنده در روى او زوزه بكشد ، در حالى كه روى دم نشسته باشد ، و سپس سه مرتبه دم خود را بلند كند و بخواباند 4 - اينكه آهويى پيدا شود ، و از طرف راست او به طرف چپش بگريزد 5 - اينكه جغدى بانگ بر آورد 6 - اينكه زنى با موى جو گندمى در برابرش قرار گيرد و چشمش به صورتش افتد 7 - اينكه الاغ عضبان يعنى گوش بريده ( و يا بينى بريده ) اى ببيند ، پس اگر از ديدن اينها در دل احساس دلواپسى كرد بگويد : « اعتصمت بك يا رب من شر ما اجد فى نفسى - پروردگارا از شر آنچه در دل خود احساس مىكنم به تو پناه مىبرم » كه اگر اين را بگويد از شر آن محفوظ مىماند « 3 » .
و اين خبر آن طور كه در بحار الانوار آمده به همان عبارت در كافى « 4 » و خصال « 5 » و محاسن « 6 » و فقيه « 7 » نيز آمده ، ولى با عبارتى كه ما نقل كرديم در بعضى از نسخه هاى فقيه آمده است .
بحث ديگرى هست كه آن نيز ملحق به اين بحثهايى است كه گذشت و همه حرفهايى كه زده شد در آن بحث نيز مىآيد ، و آن بحث از ساير امورى است كه در نظر عامه
هامش
( 1 ) روضه كافى ، ج 8 ، ص 170 ، ح 236 .
( 2 ) نهايه ابن اثير ، ج 3 ، ص 152 .
( 3 ) بحار الانوار ، ج 55 ، ص 325 ، ح 15 .
( 4 ) روضه كافى ، ص 261 ، ح 493 .
( 5 ) خصال ، ص 272 ، ح 14 .
( 6 ) محاسن ، ص 348 ، ح 21 .
( 7 ) فقيه ، ج 2 ، ص 175 ، ح 15 .