و گفتار در اين بحث از نظر عقل همان گفتارى است كه در مساله سعادت و نحوست ايام گذشت ، در اينجا نيز راهى براى اقامه برهان بر هيچ طرف نداريم ، نه مىتوانيم با برهان ، سعادت خورشيد و مشترى و قران سعدين را اثبات كنيم ، و نه نحوست مريخ و قران نحسين و قمر در عقرب را ، ( و نه نفى اينها را ) .
بله منجمين قديم هند معتقد بودند كه حوادث زمين ارتباطى با اوضاع سماوى دارند ، و به طور مطلق چه ثوابت آسمان و چه سياراتش در وضع زمين اثر دارند . و بعضى ديگر از منجمين غير هند اين ارتباط را تنها ميان اوضاع سيارات هفتگانه آن روز و حوادث زمين قائل بودند ، نه ثوابت ، و آن گاه براى اوضاع مختلف آنها آثارى شمردهاند كه به آنها احكام نجوم مىگويند ، كه هر يك از آن اوضاع پيش آيد مىگويند به زودى در زمين چنين و چنان مىشود .
و همين منجمين در باره خود ستارگان اختلاف كردهاند : بعضى گفتهاند : اين اجرام موجوداتى هستند داراى نفوسى زنده ، و داراى اراده ، و كارهايى كه مىكنند به عنوان يك علت فاعلى مىكنند . و بعضى ديگر گفتهاند : اجرامى هستند بدون نفس ، ولى در عين حال هر اثرى كه از خود بروز مىدهند به عنوان يك علت فاعلى بروز مىدهند . بعضى ديگر گفتهاند : اصلا علت فاعلى آثار خود نيستند ، بلكه زمينه فراهم ساز فعل خدايند و فاعل حوادث خداى تعالى است . جمعى ديگر گفتهاند : كواكب و اوضاع آن صرفا علامتهايى هستند براى حوادث ، و اما خود آنها هيچ كارهاند ، و حوادث نه فعل آنها است و نه آنها زمينه چين فعل خدا در آن حوادثند . بعضى هم گفتهاند : اصلا هيچ ارتباطى ميان اوضاع كواكب و حوادث زمينى نيست ، حتى آن اوضاع علامت حدوث آن حوادث هم نيستند ، بلكه عادت خدا بر اين جارى شده كه فلان حادثه زمينى را مقارن با فلان وضع آسمانى پديد آورد .
و هيچ يك از اين احكام كه گفته شد دائمى و عمومى نيست ، و چنان نيست كه در هنگام پديد آمدن فلان وضع آسمانى بتوان حكم قطعى كرد به اينكه فلان حادثه زمينى حادث مىشود ، گاهى اين پيشگوييها درست در مىآيد ، و گاهى هم دروغ مىشود ، و ليكن داستانهاى عجيب و حكايات غريبى كه از استخراجات اين طائفه به ما رسيده ، اين معنا را مسلم مىكند كه چنان هم نيست كه ميان اوضاع آسمانى و حوادث زمينى هيچ رابطه اى نباشد ، بلكه رابطه جزئى هست ، اما همانطور كه گفتيم رابطه جزئى ، نه رابطه صد در صد ، و
اتفاقا در رواياتى هم كه از ائمه معصومين ( ع ) در اين باب آمده ، اين مقدار تصديق شده است .