است كه اگر اينطور كه مىگويند قرص ماه دو نيم شده باشد بايد تمام مردم دنيا ديده باشند ، و رصدبندان شرق و غرب عالم اين حادثه را در رصدخانه خود ضبط كرده باشند ، چون اين از عجيبترين آيات آسمانى است ، و تاريخ تا آنجا كه در دست است و همچنين كتب علمى هيئت و نجوم كه از اوضاع آسمانى بحث مىكند نظيرى براى آن سراغ نمىدهد ، و قطعا اگر چنين حادثه اى رخ داده بود اهل بحث كمال دقت و اعتنا را در شنيدن و نقل آن به كار مىزدند ، و مىبينيم كه نه در تاريخ از آن خبرى هست و نه در كتب علمى اثرى .
بعضى هم پاسخى از اين اعتراض دادهاند كه خلاصه اش از نظر خواننده مىگذرد ، گفتهاند :
اولا ممكن است مردم آن شب از اين حادثه غفلت كرده باشند ، چه بسيار حوادث جوى و زمينى رخ مىدهد كه مردم از آن غافلند ، اينطور نيست كه هر حادثه اى رخ دهد مردم بفهمند و آن را نزد خود محفوظ نگهداشته ، و سينه به سينه تا عصر ما باقى بماند .
و ثانيا سرزمين حجاز و اطراف آن از شهرهاى عربنشين و غيره رصد خانه اى نداشتند تا حوادث جوى را ضبط كنند ، رصدخانه هايى كه در آن ايام بر فرض كه بوده باشد در شرق در هند ، و در مغرب در روم و يونان و غيره بوده ، در حالى كه تاريخ از وجود چنين رصدخانه هايى در اين نواحى و در ايام وقوع حادثه هم خبر نداده و اين جريان به طورى كه در بعضى از روايات آمده در اوائل شب چهاردهم ذى الحجة سال ششم بعثت يعنى پنج سال قبل از هجرت اتفاق افتاده .
علاوه بر اين بلاد مغرب كه اعتنايى به اين گونه مسائل داشتهاند ( البته اگر در آن تاريخ چنين اعتنايى داشته بودند ) با مكه اختلاف افق داشتهاند ، اختلاف زمانى زيادى كه باعث مىشد آن بلاد جريان را نبينند ، چون به طورى كه در بعضى از روايات آمده قرص ماه در آن شب بدر بوده ، و در حوالى غروب خورشيد و اوائل طلوع ماه اتفاق افتاده ، و ميان انشقاق ماه و دوباره متصل شدن آن زمانى اندك فاصله شده است ، ممكن است مردم آن بلاد وقتى متوجه ماه شدهاند كه اتصال يافته بوده .
از اين هم كه بگذريم ، ملتهاى غير مسلمان يعنى اهل كليسا و بت خانه را در امور دينى و مخصوصا حوادثى كه به نفع اسلام باشد متهم و مغرض مىدانيم .
اعتراض سومى كه به مساله شق القمر شده اين است كه بعضى « 1 » گفتهاند : دو نيم
هامش
( 1 ) روح المعانى ، ج 27 ، ص 76 .