مفسرين در اينكه منظور از اين بندگان خاص چه كسانى هستند اختلاف كردهاند ، بعضى « 1 » گفتهاند : « انبيا هستند » . بعضى « 2 » ديگر گفتهاند : « بنى اسرائيلند ، كه جزو مشمولين آيه » إِنَّ اللَّه اصْطَفى آدَمَ وَنُوحاً وَآلَ إِبْراهِيمَ وَآلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ « « 3 » هستند » .
و بعضى « 4 » ديگر گفتهاند : « امت محمد ( ص ) هستند كه قرآن را از پيغمبر خود ارث برده ، و نيز به سوى او بازگشت مىكنند ، و علمايشان بدون واسطه و بقيه امت به واسطه علما از قرآن بهره مند مىشوند » . و بعضى « 5 » ديگر گفتهاند : « تنها علماى امت محمد ( ص ) هستند » .
بعضى « 6 » ديگر - كه روايات بسيار زيادى از امام باقر و صادق ( ع ) بر طبق گفته آنان هست - گفتهاند : مراد از اين كسان كه اصطفاء شدهاند ، ذريه رسول خدا ( ص ) از اولاد فاطمه ( ع ) هستند ، كه جزو آل ابراهيم و مشمول آيه « إِنَّ اللَّه اصْطَفى آدَمَ وَنُوحاً وَآلَ إِبْراهِيمَ وَآلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ » نيز هستند . و رسول خدا ( ص ) هم تصريح فرموده ، به اينكه : آنان عالم به قرآن هستند ، و نظر ايشان در باره قرآن صائب است .
و در روايت « انى تارك فيكم الثقلين » « كتاب اللَّه و عترتى اهل بيتى لن يفترقا حتى يردا على الحوض » « 7 » - كه متواتر و مورد اتفاق دو طايفه شيعه و سنى است - فرموده : آنان ملازم قرآنند .
پس بنا بر اين ، معناى آيه چنين مىشود : بعد از آنكه ما قرآن را به تو وحى كرديم - چون كلمه « ثم » معناى تاخير رتبه را افاده مىكند - آن را به ذريه تو ارث داديم ، البته آن ذريه ات كه ما اصطفايشان كرديم ، و از بين همه بندگان آنان را در همان روزى كه آل ابراهيم را برمىگزيديم انتخاب كرديم ، و اضافه شدن كلمه « عباد » به كلمه « نا » كه نون عظمت است اضافه تشريفى است ، و مىخواهد به شرافت ذريه اشاره كند .
هامش
( 1 و 2 ) مجمع البيان ، ج 8 ، ص 408 .
( 3 ) خدا آدم و نوح و آل ابراهيم و آل عمران را از بين همه عالميان برگزيده است . سوره آل عمران ، آيه 33 .
( 4 و 5 و 6 ) مجمع البيان ، ج 8 ، ص 408 . منهج الصادقين ، ج 7 ، ص 448 .
( 7 ) من دو چيز گرانبها در پيش شما مىگذارم و مىروم ، يكى كتاب خدا و ديگرى عترتم و اهل بيتم و از هم جدا نمىشوند تا در كنار حوض مرا ديدار كنند . سفينة البحار ، ج 1 ، ص 132 . و المراجعات ، ص 41 .