كه اين فصل از آيات سوره را با فصل قبلى ارتباط و اتصال مىدهد ، چون اين آيه در وسط آيه بعدش كه مىفرمايد * ( « إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِالذِّكْرِ لَمَّا جاءَهُمْ . . . » ) * ، و آيه اول از فصل قبل كه مىفرمود « وَقالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لا تَسْمَعُوا لِهذَا الْقُرْآنِ . . . » و آيه اواخر آن كه مىفرمود « وَمِنْ آياتِه اللَّيْلُ وَالنَّهارُ . . . » ، قرار گرفته است ، پس همانطور كه گفتيم مىتواند برزخ و رابطى بين دو دسته آيات باشد .
* ( « إِنَّ الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي آياتِنا لا يَخْفَوْنَ عَلَيْنا . . . » ) *
سياق اين آيه شريفه سياق تهديد ملحدين اين امت است ، هم چنان كه آيه بعدى نيز اين معنا را تاييد مىكند . و الحاد به معناى انحراف است .
و چون كلمه « يلحدون » و نيز كلمه « آياتنا » مطلق آمده ، شامل همه الحادها مىشود ، چه الحاد در آيات تكوينى خدا ، از قبيل خورشيد و ماه و غير آن دو ، كه مشركين آنها را آيات خدا مىشمارند و در عين حال آنها را مىپرستند و مرتكب انحراف و الحاد مىشوند ، و چه الحاد در آيات وحى و نبوت كه باز مشركين ، قرآن كريم را افتراء بر خدا و گفتار پيامبر اسلام دانسته ، و يا براى نشنيدنش سر و صداهاى بىمعنا به راه مىاندازند . و يا غير مشركين از فرق ضاله آن را از پيش خود تفسير نموده و يا به منظور فتنه انگيزى در بين مسلمين تاويلش مىكنند ، كه تمامى اينها الحاد در آيات خدا است كه بيان جامعش اين است كه آيات الهى را در غير آن موضعى كه دارد وضع مىكنند و از جايى كه دارد به جاى ديگر مىبرند .
* ( « أفَمَنْ يُلْقى فِي النَّارِ خَيْرٌ أَمْ مَنْ يَأْتِي آمِناً يَوْمَ الْقِيامَةِ » ) * - اين آيه شريفه جزاى روز قيامت را اعلام مىكند كه عبارت است از اينكه اهل جهنم را به زور و بدون اينكه دستشان به مامنى برسد و انتظار مامنى از قبيل شفيع يا ناصر و يا عذر مقبول داشته باشند ، در آتش مىاندازند . در نتيجه به غير از افتادن در آتش هيچ سرنوشت ديگرى ندارند . و ظاهرا جمله * ( « أَمْ مَنْ يَأْتِي آمِناً يَوْمَ الْقِيامَةِ » ) * در اين مقام باشد كه بفرمايد مردم در قيامت دو طايفهاند ، و طايفه سومى ندارند . اول ، طايفه اى كه در ايمان به خدا و به آيات او استوارند . و دوم ، طايفه اى كه در آيا خدا الحاد و انحراف مىورزند . و با اين تقسيم روشن مىشود كه اهل استقامت در روز قيامت در ايمنى قرار دارند .
* ( « اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ إِنَّه بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ » ) * - يعنى هر چه مىخواهيد بكنيد كه خدا به آنچه مىكنيد بينا است . و اين جمله تهديد قبلى را تشديد مىكند .
* ( « إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِالذِّكْرِ لَمَّا جاءَهُمْ ) * . . . * ( مِنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ » ) * مراد از « ذكر » قرآن كريم است ، چون قرآن مشتمل بر ذكر خداست . و اينكه جمله را
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 602
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٦٠٢