چون بحث در پيرامون مضمون آن مكرر شده ، ديگر به تفسير بيشتر آن نمىپردازيم .
بحث روايتى
در مجمع البيان در ذيل آيه شريفه * ( « أَرِنَا الَّذَيْنِ أَضَلَّانا » ) * مىگويد : منظور اهل جهنم از كسانى كه گمراهشان كردهاند ابليس الابالسة ( پدر همه شيطانها ) و قابيل پسر آدم است كه براى اولين بار گناه را به بشر ياد داد و اين معنا از على ( ع ) روايت شده « 1 » .
مؤلف : شايد اين روايت نوعى جرى ، يعنى تطبيق آيه بر يكى از مصاديقش باشد ، چون آيه شريفه عموميت دارد .
و نيز در همان كتاب در ذيل آيه * ( « إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّه ثُمَّ اسْتَقامُوا » ) * مىگويد : از انس روايت شده كه گفته است : رسول خدا ( ص ) آيه مزبور را بر ما قرائت كرد ، و سپس فرمود : بسيارى از مردم گفتند * ( « رَبُّنَا اللَّه » ) * ولى بيشترشان به گفته خود كفر ورزيدند ، پس تنها آن كس بر اين گفتار استقامت ورزيده كه تا دم مرگش آن را بگويد « 2 » .
باز در همان كتاب در ذيل آيه * ( « تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ » ) * گفته است ، يعنى در دم مرگشان ملائكه بر آنان نازل مىشود ، - نقل از مجاهد و سدى - و اين معنا از امام صادق ( ع ) نيز روايت شده « 3 » .
و در تفسير قمى در ذيل آيه شريفه « نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا » فرمود : ما شما را از شر شيطانها حفظ مىكنيم . و در ذيل جمله « وَفِي الآخِرَةِ » فرمود : يعنى در دم مرگ « 4 » .
و در مجمع البيان در ذيل اين آيه مىگويد : بعضى گفتهاند معناى « نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا » اين است كه ما فرشتگان ، شما را در دنيا و در هنگام مرگ در آخرت حفظ مىكنيم « 5 » .
و در تفسير قمى در ذيل آيه شريفه * ( « ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ » ) * فرموده : بدىهاى هر كسى را كه به تو بدى مىكند با حسنه خود دفع كن تا در نتيجه آن كس كه بين تو و او دشمنى است كانه دوستى مهربان است « 6 » .
هامش
( 1 و 2 و 3 ) مجمع البيان ، ج 9 ، ص 12 .
( 4 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 265 .
( 5 ) تفسير مجمع البيان ، ج 9 ، ص 13 .
( 6 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 266 .