حال اگر مرد آن هستند كه تحمل عذاب كنند جايشان آتش است تحمل آن بكنند و اگر به التماس و استرضا بيفتند خدا هرگز از ايشان راضى نخواهد شد ( 24 ) .
ما قرينان خوبى را كه مىتوانستند داشته باشند به قرينان بدى تبديل كرديم تا آنچه را دارند و آنچه را كه آرزويش را دارند در نظرشان جلوه دهند و فرمان عذاب خدا بر آنان حتمى شد آن چنان كه در امتهاى گذشته از جن و انس حتمى شد چون كه اين گونه امتها زيانكار بودند ( 25 ) .
بيان آيات
اين آيات هم متضمن انذار به عذاب دنيوى است كه قوم عاد و ثمود به كيفر كفرشان به پيغمبران و انكارشان به آيات خدا به آن مبتلا شدند و هم عذاب اخروى كه به زودى دشمنان خدا از اهل جحود كه كلمه عذاب در حقشان محقق شده به آن مبتلا مىشوند . و در آن اشاره اى هم به اين معنا هست كه چگونه خداوند در دنيا گمراهشان كرد و چگونه در آخرت اعضاى بدنشان را به زبان مىآورد .
* ( « فَإِنْ أَعْرَضُوا فَقُلْ أَنْذَرْتُكُمْ صاعِقَةً مِثْلَ صاعِقَةِ عادٍ وَثَمُودَ » ) * در مجمع البيان مىگويد : كلمه « صاعقه » به معناى هلاك كننده از هر چيز است « 1 » .
و راغب از بعضى از اهل لغت نقل كرده كه گفتهاند : « صاعقه » سه جور معنا مىدهد : يكى مرگ كه در جمله « فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّماواتِ » ، و جمله « فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ » به اين معنا است .
دوم عذاب كه در آيه * ( « أَنْذَرْتُكُمْ صاعِقَةً مِثْلَ صاعِقَةِ عادٍ وَثَمُودَ » ) * به اين معنا آمده . سوم آتش كه در آيه « وَيُرْسِلُ الصَّواعِقَ فَيُصِيبُ بِها مَنْ يَشاءُ » به اين معنا آمده است « 2 » .
ليكن آنچه را كه راغب معناى كلمه « صاعقة » دانسته ، معناى آن نيست ، بلكه آثارى است از معناى آن ، چون معناى « صاعقه » صداى بسيار شديدى است كه در فضا بپيچد و به دنبالش يا آتش باشد ، يا مرگ ، و يا عذاب . پس صاعقه يك چيز است ، و آن سه معنا از آثار آن است .
و بنا بر آنچه گذشت صاعقه بر دو عذابى كه بر عاد و ثمود نازل شد منطبق مىشود ، چون يكى از آن دو باد سخت بود و ديگرى صداى بلند . و اگر فرمود : « أنذرتكم » - شما را انذار
هامش
( 1 ) مجمع البيان ، ج 9 ، ص 9 .
( 2 ) مفردات راغب ، ماده « صعق » .