حقيقت مساله نبوت را منكرند .
* ( « فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ » ) * - اين جمله تفريع است بر مجادله و تكذيب كفار و هم تهديد ايشان است به اينكه به زودى به حقيقت اين مجادله در آيات خدا ، و تكذيب كتاب و رسولان الهى پى خواهند برد .
* ( « إِذِ الأَغْلالُ فِي أَعْناقِهِمْ وَالسَّلاسِلُ يُسْحَبُونَ فِي الْحَمِيمِ ثُمَّ فِي النَّارِ يُسْجَرُونَ » ) * در مجمع البيان مىگويد : كلمه « اغلال » جمع « غل » است ، و آن عبارت است از طوقى كه به گردن اشخاص مىاندازند ، تا خوارى و ذلت او را بنمايانند . و كلمه « غل » در اصل به معناى داخل شدن است . و نيز گفته : كلمه « سلاسل » جمع « سلسله » و آن عبارت است از حلقه هايى كه از جهت طول پشت سر هم قرار مىگيرد . ( كه در فارسى بدان زنجير مىگويند ) .
و نيز گفته است : كلمه « سحب » به معناى كشاندن چيزى است بر روى زمين ، اين معناى اصلى كلمه است . و نيز گفته است : كلمه « سجر » در اصل به معناى افكندن هيزم است در آتشى كه زياد باشد ، مانند آتش تنور كه با هيزم افروخته شود « 1 » .
كلمه « اذ » ظرف است براى جمله * ( « فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ » ) * و بعضى « 2 » گفتهاند آوردن اين كلمه با اينكه مخصوص گذشته است براى اين بوده كه تحقق وقوع را برساند هر چند كه جريان در آينده واقع شود و بنا بر اين جمع بين « اذ » و « سوف » منافات ندارد .
* ( « إِذِ الأَغْلالُ فِي أَعْناقِهِمْ » ) * جمله اى است مركب از مبتدا و خبر ، و كلمه « سلاسل » عطف است بر « اغلال » و جمله « * ( يُسْحَبُونَ فِي الْحَمِيمِ ) * » نيز خبرى است بعد از آن خبر ديگر . و جمله * ( « ثُمَّ فِي النَّارِ يُسْجَرُونَ » ) * عطف است بر جمله « يسحبون » . و معناى آيه اين است كه : به زودى حقيقت عمل خود را خواهند فهميد ، آن وقتى كه غلها و زنجيرها در گردنشان باشد و در آبى سوزان كشيده شوند و سپس در آتش افكنده گردند . و بعضى گفتهاند : معناى جمله * ( « ثُمَّ فِي النَّارِ يُسْجَرُونَ » ) * اين است كه به زودى در آتش افروخته خواهند شد و آتشگيره آن خواهند گشت ، مؤيد اين معنا آيه ديگرى است كه در وصف جهنم مىفرمايد :
هامش
( 1 ) مجمع البيان ، ج 8 ، ص 532 .
( 2 ) روح المعانى ، ج 24 ، ص 85 .
( 3 ) مجمع البيان ، ج 8 ، ص 532 .