مؤلف : در معناى اين روايت روايات ديگرى هست ، و در بعضى از رواياتى كه از طرق اهل سنت نقل شده ، آمده كه : خدا او را از كشتن نجات داد .
و در خصال از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه فرمود : من تعجب مىكنم از كسى كه از چهار چيز جزع و فزع مىكند و به چهار چيز پناه نمىبرد - تا آنجا كه فرمود - و تعجب مىكنم از كسى كه فزع مىكند از اينكه مبادا دشمن به او مكر كند و نيرنگ بزند ، ولى پناه نمىبرد به آيه * ( « وَأُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّه إِنَّ اللَّه بَصِيرٌ بِالْعِبادِ » ) * براى اينكه مىشنوم كه خداى عز و جل دنبالش مىفرمايد : * ( « فَوَقاه اللَّه سَيِّئاتِ ما مَكَرُوا » ) * « 1 » .
مؤلف : اين حديث در غير خصال نيز نقل شده .
و در تفسير قمى مىگويد : مردى به امام صادق ( ع ) عرضه داشت : شما در باره آيه * ( « النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْها غُدُوًّا وَعَشِيًّا » ) * چه مىفرمايد ؟ فرمود : بگو ببينم مردم چه مىگويند ؟ عرضه داشت : مىگويند اين عذاب در آتش دوزخ است كه آتش خلد است ، و ايشان در عين حال معذب به آن نمىشوند . حضرت فرمود : پس ايشان از سعدا هستند . شخص ديگرى عرضه داشت : فدايت شوم پس خودتان بفرماييد ، كه چگونه است ؟ فرمود : اين در دنيا است و اما در آخرت كه دار خلد است داخل در عذاب مىشود ، هم چنان كه دنبالش فرموده :
* ( « يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ » ) * « 2 » .
مؤلف : منظور امام ( ع ) از دنيا زندگى برزخ است كه تعبير از آن به دنيا در بسيارى از روايات اهل بيت آمده است .
و در مجمع البيان از نافع از ابن عمر روايت كرده كه گفت : رسول خدا ( ع ) فرمود : هر يك از شما كه بميرد ، در هر صبح و شام جايگاهش را به او نشان مىدهند ، اگر اهل بهشت باشد ، جايگاهش از بهشت را و اگر اهل آتش باشد از آتش را نشانش مىدهند و مىگويند : اينجا جايگاه تو است تا وقتى كه خدا مبعوثت كند و بدينجا بيايى « 3 » .
بخارى و مسلم اين حديث را در صحيح خود آوردهاند .
مؤلف : سيوطى هم در الدر المنثور از بخارى و مسلم ، از ابن ابى شيبه و ابن مردويه اين حديث را آورده « 4 » . و اين مضمون در روايات ائمه اهل بيت ( ع ) بسيار وارد شده و بسيارى از آن روايات در بحث برزخ ، در جلد اول اين كتاب و مواردى ديگر نقل شد .
هامش
( 1 ) خصال ، ص 218 ، ح 43 .
( 2 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 258 .
( 3 ) مجمع البيان ، ج 8 ، ص 526 .
( 4 ) الدر المنثور ، ج 5 ، ص 352 .