آن هدايت شوند .
و معناى جمله * ( « هُدىً وَذِكْرى لأُولِي الأَلْبابِ » ) * اين است كه : ما اين كتاب را در بنى اسرائيل باقى گذاشتيم ، در حالى كه هدايتى بود كه عوام آنها مىتوانستند با آن هدايت شوند و تذكرى بود كه خواص و خردمندان آنها مىتوانستند با آن متذكر گردند .
بحث روايتى
در كتاب علل به سند خود از اسماعيل بن منصور ابى زياد ، از مردى از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه گفت از امام صادق ( ع ) از كلام فرعون كه به حكايت قرآن كريم گفته بود * ( « ذَرُونِي أَقْتُلْ مُوسى » ) * ، پرسيدم : كه چطور شود موسى ( ع ) را نكشت ؟ فرمود : براى اينكه زنازاده نبود و انبيا و اولاد انبيا را نمىكشند مگر فرزندان زنا « 1 » .
و در مجمع البيان مىگويد : امام صادق ( ع ) فرمود : تقيه دين من و دين پدران من است . كسى كه تقيه ندارد ، دين ندارد . و تقيه سپر خدا است در زمين ، چون مؤمن آل فرعون ، اگر اظهار اسلام مىكرد كشته مىشد « 2 » ( و ديگر نمىتوانست در چنين مجلسى حساس از موسى و دعوتش دفاع كند ) .
مؤلف : روايات از طرق شيعه در باب تقيه بسيار است ، آيات قرآن هم مؤيد آنها است ، مانند آيه « إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقاةً » « 3 » ، و آيه « إِلَّا مَنْ أُكْرِه وَقَلْبُه مُطْمَئِنٌّ بِالإِيمانِ » « 4 » .
و در محاسن به سند خود از ايوب بن حر ، از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه در ذيل آيه * ( « فَوَقاه اللَّه سَيِّئاتِ ما مَكَرُوا » ) * فرموده : اين آيه نمىخواهد بفرمايد : خدا نگذاشت آل فرعون آن مرد مؤمن را به قتل برسانند ، بلكه بر او حمله كردند و او را كشتند . آيا مىدانيد چه چيز را حفظ كرد ! منظور آيه اين است كه خدا او را از اينكه در دينش شكست دهند حفظ فرمود « 5 » .
هامش
( 1 ) علل الشرائع ، ج 1 ، ص 57 ، ح 1 .
( 2 ) مجمع البيان ، ج 8 ، ص 521 .
( 3 ) مگر آنكه بخواهيد به نوعى از ايشان تقيه كنيد . سوره آل عمران ، آيه 28 .
( 4 ) مگر كسى كه مجبور شود و او را وادار به اظهار كفر كنند و او اظهار بكند ، در حالى كه دلش مطمئن به ايمان باشد . سوره نحل ، آيه 106 .
( 5 ) محاسن برقى ، ج 1 ، ص 219 ، ح 141 .