مفسرين « 1 » گفتهاند : مراد از « صيحه » صيحه روز قيامت است ، چون امت محمد ( ص ) هرگز قبل از قيامت دچار عذاب نمىشود . ولى در تفسير سوره يونس گفتيم كه اين سخن خلاف ظاهر آيات كتاب است - بدانجا مراجعه شود .
* ( « وَقالُوا رَبَّنا عَجِّلْ لَنا قِطَّنا قَبْلَ يَوْمِ الْحِسابِ » ) * كلمه « قط » به معناى بهره و نصيب است . و اينكه گفتند : « پروردگارا سهم ما را قبل از روز قيامت بده » عجله اى است كه نسبت به عذاب خدا كرده گفتند : سهم عذاب ما را قبل از رسيدن قيامت بده . و اين كلام در حقيقت استهزاى داستان روز حساب ، و استهزاى تهديد به عذاب آن روز است .
بحث روايتى
در كتاب كافى به سند خود از جابر از امام باقر ( ع ) روايت كرده كه فرمود :
روزى ابو جهل بن هشام به همراهى قومى از قريش نزد ابى طالب ( ع ) آمده ، گفتند : برادرزاده ات ما و خدايان ما را اذيت كرد ، او را بخوان و به او دستور بده تا دست از خدايان ما بردارد تا ما نيز از خداى او دست برداريم .
ابو طالب ( ع ) نزد رسول خدا ( ص ) كسى را فرستاد تا بيايد ، چون داخل شد ، ديد در خانه به غير از مشركين كسى نيست ، لذا نگفت « السلام عليكم » بلكه گفت : « السَّلامُ عَلى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدى - سلام بر هر كس كه پيرو هدايت باشد » .
آن گاه نشست ابو طالب او را از ماجرا خبر داد . رسول خدا ( ص ) فرمود :
من پيشنهادى بهتر از اين دارم ، پيشنهادى كه با به كار بستن آن عرب سالار مىشوند ، و تمام گردنها برايشان خاضع مىگردد ، آيا مىخواهيد آن پيشنهاد را بكنم ؟ ابو جهل گفت : بله ، بگو ببينم آن چيست ؟ فرمود : اينكه بگوييد : « لا إله الا اللَّه » .
امام باقر ( ع ) سپس فرمود : مشركين انگشتها را به گوش خود گرفته ، برخاستند و بيرون شدند ، در حالى كه مىگفتند : ما اين پيشنهاد را حتى در آخرين ملت هم نشنيديم ، اين نيست مگر ساخته و پرداخته خود او ، پس خداى تعالى آيه * ( « ص وَالْقُرْآنِ ذِي الذِّكْرِ ) * . . . * ( إِلَّا اخْتِلاقٌ » ) * را در اين باره نازل فرمود « 2 » .
هامش
( 1 ) مجمع البيان ، ج 8 ، ص 468 . روح المعانى ، ج 23 ، ص 172 ، تفسير فخر رازى ، ج 26 ، ص 182 .
( 2 ) كافى ، ج 2 ، ص 649 ، ح 5 .