* ( « وَسَلامٌ عَلَى الْمُرْسَلِينَ » ) * اين جمله ، سلام بر همه رسولان خداست ، و مصونيت آنان را از هر عذاب و ناملايمى از ناحيه خدا اعلام مىدارد .
* ( « وَالْحَمْدُ لِلَّه رَبِّ الْعالَمِينَ » ) * در تفسير سوره فاتحه معناى اين جمله و مطالب مربوط به آن گذشت .
بحث روايتى
در كتاب الدر المنثور آمده كه محمد بن نضر و ابن عساكر ، از علاء بن سعيد ، روايت كردهاند كه گفت : روزى رسول خدا ( ص ) به اهل مجلس خود فرمود :
« اطت السماء و حق لها ان تئط » يعنى كمر آسمان از سنگينى خميد و حق دارد كه خم شود ، چون هيچ جاى پايى از آسمان نيست ، مگر آنكه فرشته اى در آنجا قرار دارد ، كه يا در ركوع است و يا در سجده ، آن گاه اين آيه را قرائت فرمود : * ( « وَإِنَّا لَنَحْنُ الصَّافُّونَ وَإِنَّا لَنَحْنُ الْمُسَبِّحُونَ » ) * « 1 » .
مؤلف : اين معنا به غير از طريق نامبرده نيز از آن جناب روايت شده .
و نيز در همان كتاب است كه ابن مردويه از انس روايت كرده كه گفت : رسول خدا ( ص ) چنين بود كه هر وقت به نماز مىايستاد مىفرمود : صف نماز را منظم كنيد ، فلانى تو قدرى جلو بيا ، و فلانى تو قدرى عقب برو ، آن گاه مىفرمود : اگر صفوف خود را منظم كنيد ، و به خط مستقيم بايستيد خداى تعالى شما را مانند ملائكه هدايت مىكند ، آن گاه اين آيه را تلاوت مىفرمود : * ( « وَإِنَّا لَنَحْنُ الصَّافُّونَ وَإِنَّا لَنَحْنُ الْمُسَبِّحُونَ » ) * « 2 » .
و در نهج البلاغه است كه : امير المؤمنين ( ع ) در وصف ملائكه فرموده :
ايشان صف بستگانى هستند كه هرگز از صف خود جدا نمىشوند و تسبيحگويانى هستند كه از تسبيح گفتن خسته نمىگردند « 3 » .
هامش
( 1 ) الدر المنثور ، ج 5 ، ص 293 .
( 2 ) الدر المنثور ، ج 5 ، ص 293 .
( 3 ) شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، ج 1 ، ص 91 ، خطبه 1 .