عملى كه مناسب خلقت آنان است بيان مىنمايند و آن عمل عبارت است از در صف ايستادن براى گرفتن اوامر خداى تعالى ، و نيز منزه داشتن ساحت كبريايى خدا از شريك و از هر چيزى كه لايق به كمال ذات او نيست . ذاتى كه عقل و وهم بدان دست نمىيابد .
* ( « وَإِنْ كانُوا لَيَقُولُونَ لَوْ أَنَّ عِنْدَنا ذِكْراً مِنَ الأَوَّلِينَ لَكُنَّا عِبادَ اللَّه الْمُخْلَصِينَ » ) * در اين آيه به سياق قبلى بازگشت شده ضمير جمع در « كانوا » و در « ليقولون » به قريش و هر قومى كه عقيده آنان را داشته باشند برمىگردد . و كلمه « ان » در اول آيه مخفف « ان » است . و مراد از « ذكر اولين » كتابى آسمانى از جنس كتابهاى نازل بر اولين است .
و معناى آيه اين است كه : اگر نزد ما قريش نيز كتابى آسمانى نظير كتب آسمانى نازل بر اقوام گذشته مىبود ، ما نيز هدايت مىشديم و بندگان مخلص خدا مىبوديم و منظورشان از اين سخن اين است كه : از كفر خود عذر بخواهند و بگويند از ناحيه خدا حجتى بر ما تمام نشده .
و اين در حقيقت عذرى است بدتر از گناه ، براى اينكه : مذهب وثنيت و بتپرستى مساله نبوت و رسالت و نزول كتابى از آسمان را به كلى محال مىداند .
« * ( فَكَفَرُوا بِه فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ ) * » « فا » در اول جمله - به اصطلاح ادبى - فاى فصيحه است و معناى جمله اين است كه :
پس ما همين قرآن را بر آنان نازل كرديم ، تا ديگر گله نكنند كه ما كتابى آسمانى نداشتيم ، ولى به همين قرآن كفر ورزيدند و به آنچه گفتند وفا نكردند و به زودى خواهند دانست كه و بال كفرشان چيست . و اين جمله اخير تهديدى از خداى تعالى به ايشان است .
* ( « وَلَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنا لِعِبادِنَا الْمُرْسَلِينَ إِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصُورُونَ » ) * « كلمه » خداى تعالى براى ايشان ، عبارت است از قضايى كه در باره آنان رانده و حكمى كه كرده . و « سبقت كلمه » يا به اين است كه عهد آن مقدم باشد و يا به اين است كه به نفوذ و غلبه مقدم شود . و حرف « لام » در جمله « لهم » معناى منفعت را افاده مىكند ، مىفرمايد : ما قضايى حتمى در باره ايشان رانديم كه به طور يقين يارى شدگان باشند . و - به طورى كه ملاحظه مىكنيد - اين معنا را با چند نوع تاكيد بيان كرده . يكى حرف « لام » در ابتداى آيه ، يكى كلمه « قد » ، يكى كلمه « ان » و يكى حرف « لام » در « لهم » .
در اين آيه شريفه نصرت را مقيد نكرده كه انبيا ( ع ) را در دنيا نصرت مىدهد و يا در آخرت و يا به نحوى ديگر . بلكه در آيه ديگر نصرت را عموميت داده و فرموده :