خوانده ، به منظور تعظيم است . و - به طورى كه از سياق استفاده مىشود - منظور از نداى نوح همان نفرينى است كه به قوم خود كرد و به درگاه پروردگار خويش براى هلاكت آنان استغاثه نمود ، همان نفرينى كه در آيه « وَقالَ نُوحٌ رَبِّ لا تَذَرْ عَلَى الأَرْضِ مِنَ الْكافِرِينَ دَيَّاراً » « 1 » و نيز آيه « فَدَعا رَبَّه أَنِّي مَغْلُوبٌ فَانْتَصِرْ » « 2 » حكايت شده است .
* ( « وَنَجَّيْناه وَأَهْلَه مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ » ) * كلمه « كرب » - به طورى كه راغب « 3 » گفته - به معناى اندوه شديد است . و مراد از آن در اينجا همان طوفان و يا آزار قوم نوح است . و مراد از « اهل » نوح ، اهل بيت او و گروندگان به او از قوم خودش است ، هم چنان كه در باره آنان در سوره هود فرموده : « قُلْنَا احْمِلْ فِيها مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَأَهْلَكَ إِلَّا مَنْ سَبَقَ عَلَيْه الْقَوْلُ وَمَنْ آمَنَ » « 4 » . و كلمه « أهل » همانطور كه بر همسر مرد و فرزندانش اطلاق مىشود ، بر همه خواص آدمى نيز اطلاق مىشود .
* ( « وَجَعَلْنا ذُرِّيَّتَه هُمُ الْباقِينَ » ) * يعنى ذريه او را از بين همه مردم جزو باقى ماندگان قرار داديم ، كه بعد از قرن نوح ( ع ) در زمين باقى بمانند - و ما در داستان نوح ( ع ) در سوره هود راجع به اين معنا بحث كرديم .
* ( « وَتَرَكْنا عَلَيْه فِي الآخِرِينَ » ) * مراد از كلمه « ترك » باقى گذاشتن است و مراد از كلمه « آخرين » امم بعد از نوح ( ع ) و قبل از رسول خدا ( ص ) است ، نه فقط امتهاى گذشته . و اين جمله را بعد از ذكر ابراهيم ( ع ) نيز در همين سوره آورده ، و در همين قصه در سوره شعراء به جاى اين عبارت فرموده : « وَاجْعَلْ لِي لِسانَ صِدْقٍ فِي الآخِرِينَ » و ما در آن سوره از اين عبارت چنين استفاده كرديم كه مراد از « لسان صدق » اين است كه خداوند بعد از ابراهيم كسى را مبعوث كند كه دعوت ابراهيم ( ع ) را در بشر دنبال نموده و مردم را به سوى كيش او كه همان دين توحيد است بخواند .
هامش
( 1 ) پروردگارا از كافران احدى را بر روى زمين باقى مگذار . سوره نوح ، آيه 26 .
( 2 ) پروردگار خود را چنين خواند كه : من زير دست شدم و از تو يارى مىخواهم . سوره قمر ، آيه 10 .
( 3 ) مفردات راغب ، ماده « كرب » .
( 4 ) به دو گفتيم : از هر نر و ماده اى دو تا و نيز اهل بيتت را به جز آنهايى كه قرار است هلاك شوند داخل كشتى كن ، و نيز همه كسانى را كه ايمان آوردهاند در آن حمل كن . سوره هود ، آيه 40 .