كه براى مخلصين آماده شده ضررهاى خمر دنيوى و مستى آن و از بين بردن عقل وجود ندارد .
* ( « وَعِنْدَهُمْ قاصِراتُ الطَّرْفِ عِينٌ » ) * - اين آيه وصف حوريانى است كه براى مخلصين آماده شده . و « قاصرات الطرف » كنايه است از اين كه : نگاه كردن آنان با كرشمه و ناز است ، و مؤيد آن اين است كه دنبال آن ، كلمه « عين » را آورده كه جمع « عيناء » است ، و « عيناء » مؤنث « أعين » است ، و هر دو به معناى چشمى است كه : درشت و در عين حال زيبا باشد ( مانند چشم آهو ) .
بعضى « 1 » از مفسرين گفتهاند : معناى * ( « قاصِراتُ الطَّرْفِ » ) * اين است كه : حوريان فقط به همسران خود نگاه مىكنند ، و آن قدر ايشان را دوست مىدارند كه نظر از ايشان به ديگر سو ، نمىگردانند و مراد از كلمه « عين » آن است كه : هم سياهى چشمهاى حوريان نامبرده بسيار سياه است ، و هم سفيدىاش بسيار سفيد .
* ( « كَأَنَّهُنَّ بَيْضٌ مَكْنُونٌ » ) * - كلمه « بيض » به معناى تخم مرغ و اسم جنس است كه :
واحدش « بيضه » است . و كلمه « مكنون » به معناى پنهان شده و ذخيره شده است .
بعضى « 2 » از مفسرين گفتهاند : منظور از تشبيه حوريان به * ( « بَيْضٌ مَكْنُونٌ » ) * اين است كه : همانطور كه تخم مرغ مادامى كه در زير پر مرغ و يا در لانه و يا در جاى ديگر محفوظ مىباشد ، هم چنان دست نخورده مىماند و غبارى بر آن نمىنشيند حوريان نيز اين طورند .
بعضى ديگر گفتهاند : منظور تشبيه آنان به باطن تخم است ، قبل از آنكه شكسته شود و دست خورده گردد .
* ( « فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلى بَعْضٍ يَتَساءَلُونَ ) * . . . * ( فَلْيَعْمَلِ الْعامِلُونَ » ) * اين جمله گفتگويى را كه بين اهل بهشت رخ مىدهد حكايت كرده و مىفرمايد :
بعضى از ايشان احوال بعضى ديگر را مىپرسند ، و بعضى ، آنچه در دنيا بر سرش آمده براى ديگران حكايت مىكند و سرانجام ، رشته سخنشان بدينجا مىرسد كه با بعضى از اهل دوزخ كه در وسط آتش قرار دارند سخن مىگويند .
پس ضمير جمع در جمله * ( « فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلى بَعْضٍ يَتَساءَلُونَ » ) * به اهل بهشت از بندگان مخلص خدا برمىگردد . و معناى « تسائل - پرسش طرفينى » - همانطور كه گفتيم -
هامش
( 1 ) تفسير قرطبى ، ج 15 ، ص 80 .
( 2 ) مجمع البيان ، ج 8 ، ص 443 .