كلمه « يدعون » از مصدر « ادعاء » است كه به معناى تمنى و خواستن است . يعنى مردم در بهشت ميوه و نيز هر چه را تمنا و اشتها كنند و بطلبند در اختيار دارند . * ( « سَلامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِيمٍ » ) * كلمه « سلام » مبتدايى است كه خبرش حذف شده . و اگر آن را نكره آورد و نفرمود :
« السلام » به منظور اين است كه بفهماند سلامى است كه از عظمت نمىتوان تعريفش كرد . و خبرى كه از آن حذف شده عبارت است از « عليكم » و يا « لكم » . و كلمه « قولا » مفعول مطلق است براى فعل محذوف ، و تقديرش اين است كه : « اقوله قولا من رب رحيم - من اين سلام را مىگويم ، گفتنى از پروردگار رحيم » .
از ظاهر كلام برمىآيد كه اين سلام از خداى تعالى باشد ، و اين غير از آن سلامى است كه ملائكه به بهشتيان مىگويند و قرآن چنين حكايتش كرده : « وَالْمَلائِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِمْ مِنْ كُلِّ بابٍ سَلامٌ عَلَيْكُمْ بِما صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ » « 1 » .
* ( « وَامْتازُوا الْيَوْمَ أَيُّهَا الْمُجْرِمُونَ » ) * يعنى آن روز به مجرمين مىگوييم : از بهشتيان جدا شويد . و منظور از « آن روز » روز قيامت است اين آيه وعده اى را كه در جاى ديگر داده و فرموده : « أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ كَالْفُجَّارِ » « 2 » و نيز فرموده : « أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ اجْتَرَحُوا السَّيِّئاتِ أَنْ نَجْعَلَهُمْ كَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَواءً مَحْياهُمْ وَمَماتُهُمْ » « 3 » منجز و قطعى مىكند و از وفاى به آن وعده خبر مىدهد .
* ( « ألَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يا بَنِي آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّيْطانَ إِنَّه لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ » ) * كلمه « عهد » به معناى وصيت ( سفارش ) است . و مراد از « عبادت كردن و پرستيدن شيطان » اطاعت اوست در وسوسه هايى كه مىكند و به آن امر مىكند ( يعنى وسوسه هاى شيطان را اطاعت نكنيد ، زيرا كه ) غير از خداوند و كسانى را كه خداوند دستور داده نبايد اطاعت كرد . در اين آيه براى نپرستيدن شيطان چنين علت آورده كه : او براى شما دشمنى
هامش
( 1 ) و فرشتگان از همه درها بر ايشان درمىآيند و مىگويند سلام بر شما ، به پاداش صبرى كه كرديد ، پس چه سرانجام نيكى است خانه بهشت . سوره رعد ، آيه 23 و 24 .
( 2 ) و يا آن كه آنهايى را كه ايمان آوردند و عمل صالح كردند ، چون مفسدان در ارض قرار مىدهيم و يا آنكه با متقيان به مثل فجار معامله مىكنيم ؟ . سوره ص ، آيه 28 .
( 3 ) و يا كسانى كه مرتكب گناهان مىشوند ، پنداشتهاند كه با ايشان به مثل مؤمنين نيكوكار عمل مىكنيم ؟ زندگى و مرگشان يكسان است ؟ . سوره جاثيه ، آيه 21 .