پرستش خدا جايز نيست و تنها بايد آلهه را پرسيد باطل نموده و در مقابل اثبات كرده است كه تنها بايد خدا را پرستيد ، و رسولان او را در دعوى رسالت تصديق نموده و سپس به آنان ايمان آورده است .
* ( « اتَّبِعُوا مَنْ لا يَسْئَلُكُمْ أَجْراً وَهُمْ مُهْتَدُونَ » ) * در اين آيه شريفه ، بيانى است بر جمله * ( « اتَّبِعُوا الْمُرْسَلِينَ » ) * كه در آيه قبلى بود ، و به جاى كلمه « مرسلين » در آن آيه جمله * ( « مَنْ لا يَسْئَلُكُمْ أَجْراً وَهُمْ مُهْتَدُونَ » ) * را در اينجا آورده تا به علت متابعت مرسلين اشاره كرده باشد و بفرمايد اينكه گفتيم رسولان را پيروى كنيد علتش اين است كه رسولان خودشان راه يافتهاند ، و در راهنمايى شما هم مزدى نمىخواهند ، چون پيروى كردن از غير ، براى يكى از دو جهت جائز نيست يا براى اين كه آن غير خودش گمراه است و سخنش گمراهى است ، معلوم است كه گمراه را نبايد در گمراهىاش پيروى كرد . و يا براى اين كه هر چند سخنش حق است و پيروى حق واجب است ، ليكن او از اين سخن حق منظور فاسدى دارد ، او سخن حق را وسيله كسب مال يا جاه كرده ، و يا غرض فاسد ديگرى از اين قبيل دارد .
و اما سخن كسى كه هم سخنش حق است و هم از داشتن اغراض فاسد مبرا و منزه است ، و از گفتن آن سخن حق نه نقشه اى در نظر دارد و نه كيد و خيانتى ، بايد از او پيروى كرد و سخنش را پذيرفت ، و اين رسولان چنينند ، و در اينكه مىگويند : « غير از خدا را نپرستيد » ، هم راه يافتهاند و هم اجر و مزدى از شما نمىخواهند ، نه مال و نه جاه ، پس واجب است كه ايشان را پيروى كنيد .
اما اينكه راه يافتهاند ، براى اين است كه : حجت بر حقانيت آنان و صدق مدعاى آنان يعنى توحيد خدا قائم است ، و آن حجت عبارت است از كلام آن مرد كه گفت : * ( « وَما لِيَ لا أَعْبُدُ الَّذِي فَطَرَنِي ) * . . . * ( وَلا يُنْقِذُونِ » ) * .
و اما اينكه رسولان مزدى از مردم نمىخواستند ، دليلش كلام خود ايشان است كه گفتند : * ( « رَبُّنا يَعْلَمُ إِنَّا إِلَيْكُمْ لَمُرْسَلُونَ » ) * كه بيانش گذشت .
و با اين بيانى كه ما ذكر كرديم ، بيان قبلى ما هم تاييد مىشود كه گفتيم در جمله * ( « رَبُّنا يَعْلَمُ إِنَّا إِلَيْكُمْ لَمُرْسَلُونَ » ) * منظورشان اين است كه : بفهمانند ما از مردم نه اجرى مىخواهيم و نه غير آن .
* ( « وَما لِيَ لا أَعْبُدُ الَّذِي فَطَرَنِي وَإِلَيْه تُرْجَعُونَ أأَتَّخِذُ مِنْ دُونِه آلِهَةً ) * . . . * ( وَلا يُنْقِذُونِ » ) *
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 111
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص١١١