* ( « وَما أُوتِيتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَمَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا . . . » ) *
كلمه « ايتاء » به معناى « اعطاء » است و كلمه « من شىء » بيان كلمه « ما » است ، كه به منظور عموميت دادن به « ما » آمده ، و معنايش چنين مىشود « تمامى آنچه كه از متاع حيات دنيا داده شدهايد » ، كلمه « متاع » به معناى هر چيزى است كه از آن بهره بردارى شود ، و كلمه « زينة » به معناى هر چيزى است كه به چيزى منضم شود ، و آن را جمال و حسنى ببخشد ، و كلمه « حياة الدنيا » به معناى زندگى زودگذر و پايان پذيرى است كه از زندگى آخرت به ما نزديكتر است ، و در مقابل آن زندگى آخرت است ، كه جاودانى و ابدى است ، و مراد از * ( « ما عِنْدَ اللَّه » ) * نيز همان زندگى با سعادت آخرت است كه در جوار خدا است و به همين جهت خير و باقىتر شمرده شده .
و معناى آيه اين است كه : تمامى نعمتهاى دنيوى كه خدا در اختيارتان قرار داده متاع زينتى است كه زندگى دنيوى را زينت داده ، زندگى دنيوى كه از آن زندگى ديگر به شما نزديكتر و فانى و زودگذر است و آنچه از ثوابها كه ذخيره خانه آخرت است ، و ثمره پيروى هدايت و ايمان به آيات خدا است بهتر و باقىتر است ، پس جا دارد كه آن زندگى را و آن ثوابها را بر زندگى دنيا و متاع و زينت آن مقدم بداريد ، اگر عقل داشته باشيد .
و اين جواب سومى است از اينكه گفتند : * ( « إِنْ نَتَّبِعِ الْهُدى مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ أَرْضِنا » ) * ، و حاصل آن اين است : اگر پذيرفتيم كه اگر پيروى هدايت كنيد عرب شما را از سرزمينتان بربايند ، و ليكن آنچه شما در اين فرض از دست مىدهيد متاع زندگى دنياى فانى است ، پس چرا بايد آن را بر سعادت آخرت و بر ثواب در نزد خدا كه در عوض پيروى هدايت است ، ترجيح دهيد با اينكه آنچه نزد خدا است بهتر و پايدارتر است ؟
* ( « أفَمَنْ وَعَدْناه وَعْداً حَسَناً فَهُوَ لاقِيه ، كَمَنْ مَتَّعْناه مَتاعَ الْحَياةِ الدُّنْيا ثُمَّ هُوَ يَوْمَ الْقِيامَةِ مِنَ الْمُحْضَرِينَ . . . » ) *
اين آيه تا آخر هفت آيه بعد توضيح مضمون آيه قبل است ، و همان معنا را يعنى ترجيح پيروى هدى بر ترك آن ، و بر پيروى هواى نفس در بهره گيرى از متاع حيات دنيا را با بيانى ديگر روشن مىكند ، و در اين بيان حال پيروان هدايت را با حال پيروان هوى مقايسه مىنمايد ، كه دسته اول به وعده هاى نيكى ، كه خدا به آنان داده ، مىرسند ، و دسته دوم در روز قيامت احضار مىشوند و خدايان دروغى آنان از آنان بيزارى جسته ، و دعايشان را مستجاب نمىكنند ، و از اينكه دعوت رسولان را اجابت نكردند ، بازخواست مىشوند .
پس اينكه فرمود : * ( « أفَمَنْ وَعَدْناه وَعْداً حَسَناً فَهُوَ لاقِيه » ) * ، استفهامى است انكارى ، و