معناى آيه اين است كه خدا را شكر كنيد ، كه شما را در خانه هايى قرار داد كه در آن قرآن و سنت خوانده مىشود ، چون اين معنا از سياق آيه و بخصوص با در نظر گرفتن جمله * ( « إِنَّ اللَّه كانَ لَطِيفاً خَبِيراً » ) * دور است .
* ( « إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِماتِ وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِناتِ ) * . . . * ( أَجْراً عَظِيماً » ) * شريعت مقدسه اسلام در كرامت و حرمت اشخاص از نظر دين دارى فرقى بين زن و مرد نگذاشته ، و در آيه « يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثى وَجَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَقَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّه أَتْقاكُمْ » « 1 » ، به طور اجمال به اين حقيقت اشاره مىنمايد ، و در آيه « أَنِّي لا أُضِيعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى » « 2 » ، به آن تصريح ، و سپس در آيه مورد بحث با صراحت بيشترى آن را بيان كرده است .
پس مقابله اى كه در جمله * ( « إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِماتِ وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِناتِ » ) * بين اسلام و ايمان انداخته ، مىفهماند كه اين دو با هم تفاوت دارند ، و نوعى فرق بين آن دو هست ، و آن آيه اى كه بفهماند آن نوع تفاوت چيست ؟ آيه « قالَتِ الأَعْرابُ آمَنَّا » است ، كه اينك همه آن از نظر خواننده مىگذرد : « قالَتِ الأَعْرابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنا وَلَمَّا يَدْخُلِ الإِيمانُ فِي قُلُوبِكُمْ . . . إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّه وَرَسُولِه ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا وَجاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّه » « 3 » ، كه مىفهماند اولا اسلام به معناى تسليم دين شدن از نظر عمل است ، و عمل هم مربوط به جوارح و اعضاى ظاهرى بدن است ، و ايمان امرى است قلبى ، و ثانيا اينكه گفتيم ايمان امرى است قلبى ، عبارت است از اعتقاد باطنى ، به طورى كه آثار آن اعتقاد در اعمال ظاهرى و بدنى نيز ظاهر شود .
پس اسلام عبارت شد از تسليم عملى براى دين ، به اينكه همه تكاليف آن را بياورى ، و آنچه از آن نهى كرده ترك كنى ، و « مسلمون » و « مسلمات » مردان و زنانى هستند كه اين
هامش
( 1 ) اى مردم ما شما را از يك مرد و زن آفريديم ، و قبيله قبيله تان كرديم ، تا يكديگر را بشناسيد ، بدرستى گرامىترين شما نزد خدا با تقوىترين شما است . سوره حجرات ، آيه 13 .
( 2 ) من اجر هيچ يك از عمل كنندگان شما را ضايع نمىكنم ، چه مرد باشد و چه زن . سوره آل عمران ، آيه 195 .
( 3 ) اعراب گفتند ما ايمان آوردهايم ، بگو هنوز ايمان نياوردهايد ، و ليكن بگوييد اسلام آورديم ، چون هنوز ايمان در دلهايتان وارد نشده . - تا آنجا كه مىفرمايد - تنها و تنها مؤمنين آن كسانى هستند كه به خدا و رسولش ايمان آورده ، و بعد از آن ديگر شك نكردند ، و با مال و جان خود در راه خدا جهاد نمودند .
سوره حجرات ، آيه 14 و 15 .