مخالف آن ديگرى ، و نبودن آن ، و در نتيجه معناى جمله مورد بحث چنين مىشود ( و اگر طاعت خدا و رسول ، و سعادت خانه آخرت را اختيار كرديد ، و به همين جهت در مقابل تنگى و سختى زندگى صبر كرديد ، و نيز محروميت از زينت زندگى دنيا را تحمل نموديد ، چنين و چنان مىشود ) كه به طورى كه ديديد مقيد شد ، به مخالف مضمون جمله ديگر ، و در عين حال كنايه است از اينكه در همسرى رسول خدا ( ص ) باقى بمانند و در برابر تنگى معيشت صبر كنند ، چون اگر جز اين بود ، صحيح نبود كه قيد احسان را هم در آن اجر موعود شرط كند ، و اين خود روشن است .
پس معناى آيه اين مىشود كه : و اگر بقاء نزد رسول خدا ( ص ) و همسرى او را اختيار كرديد ، و بر تنگى زندگى صبر نموديد ، خداوند برايتان اجرى عظيم آماده كرده ، اما به شرطى كه نيكو كار باشيد ، و خلاصه علاوه بر اين گزينش ، يعنى گزينش خدا و رسول و خانه آخرت ، در عمل هم نيكو كار باشيد ، چه اگر به صرف اين گزينش اكتفاء نموده و در عمل نيكو كار نباشيد ، هم در دنيا زيانكار شدهايد و از لذائذ آن محروم ماندهايد ، و هم در آخرت ، و هر دو را از دست دادهايد . * ( « يا نِساءَ النَّبِيِّ مَنْ يَأْتِ مِنْكُنَّ بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ يُضاعَفْ لَهَا الْعَذابُ ضِعْفَيْنِ . . . » ) *
در اين آيه از خطابى كه قبلا به خود رسول خدا ( ص ) در باره همسران او داشت ، عدول نموده ، روى سخن را متوجه خود آنان كرده ، تا تكليفى را كه متوجه ايشان است مسجل و مؤكد كند ، و اين آيه و آيه بعدش به نحوى تقرير و توضيح جمله * ( « فَإِنَّ اللَّه أَعَدَّ لِلْمُحْسِناتِ مِنْكُنَّ أَجْراً عَظِيماً » ) * مىباشد ، و هم اثباتا آن را توضيح مىدهد ، كه چگونه اجرى عظيم داريد ، و هم نفيا كه چرا غير از محسنات از شما آن اجر عظيم را ندارند .
كلمه « فاحشة » در جمله « * ( مَنْ يَأْتِ مِنْكُنَّ بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ ) * - هر يك از شما كه گناهى آشكار مرتكب شود » به معناى عملى است كه در زشتى و شناعت به نهايت رسيده باشد ، مانند آزار دادن به رسول خدا ( ص ) افتراء ، غيبت ، و امثال اينها ، و كلمه « مبينة » به معناى آشكار است ، يعنى گناهى كه زشتىاش براى همه روشن باشد .
* ( « يُضاعَفْ لَهَا الْعَذابُ ضِعْفَيْنِ » ) * - يعنى عذاب براى او دو چندان مىشود ، در حالى كه مضاعف هم باشد ، و « ضعفين » به معناى دو مثل است و مؤيد آن اين است كه در طرف ثواب فرموده : * ( « نُؤْتِها أَجْرَها مَرَّتَيْنِ » ) * ، اجرش را دو بار مىدهيم ، و بنا بر اين ديگر نبايد به گفتار بعضى اعتناء كرد كه گفتهاند : مراد از مضاعفه عذاب ضعفين ، اين است كه چنين همسرى از رسول خدا ( ص ) سه بار عذاب دارد ، به اين بيان كه مضاعفه عذاب به معناى
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 459
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٤٥٩