ميمونى حيوان غير ميمون و كاملترى شود ، و مدعى همين است كه انواع در سير تكاملى جاى خود را به يكديگر داده ، نوع ناقص بدل به نوع كامل مىشود .
آنچه مىتوان پذيرفت ، و نمىشود انكار كرد ، تنها اين مقدار است كه نشاه زندگى از نظر كمال و نقص و شرافت و پستى داراى مراتبى مختلف است ، و اعلى مراتب زندگى ، زندگى انسانى است ، و از آن پايينتر زندگى حيواناتى است كه به زندگى انسان شبيه تر است و همچنين حيوانات ديگرى كه در مراتب پايينتر از زندگى انسان قرار دارد كه هر يك به زندگى انسان نزديكترند در مرتبه عالىترى قرار دارند .
و اما اينكه اين اختلاف مراتب از راه هر نوعى به نوع همسايه خود كه كاملتر از آن است صورت گرفته ، هيچ دليلى در كار نيست ، كه آن را افاده كند ، و از اختلاف مراتب زندگى نمىتوان تطور را نتيجه گرفت .
بله مىتوان از آن حدس غير يقينى زد ، پس فرضيه تطور انواع ، فرضيه اى است حدسى ، كه اساس علوم طبيعى امروز را تشكيل داده ، كه ممكن است روز ديگر فرضيه اى قوى جاى آن را بگيرد ، چون علم هيچ وقت توقف نمىكند ، و همواره رو به پيشرفت ، و دامنه مباحث علمى رو به گسترش است .
و چه بسا بعضى از اهل بحث براى اثبات فرضيه مزبور استدلال كنند به آيه شريفه « إِنَّ اللَّه اصْطَفى آدَمَ وَنُوحاً وَآلَ إِبْراهِيمَ وَآلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ » « 1 » .
به اين بيان كه « اصطفاء » به معناى انتخاب و برگزيدن نخبه هر چيزى است ، و اين برگزيدن وقتى صحيح است كه فرد برگزيده شده در بين جماعتى باشد ، تا انتخاب كننده آن فرد را از بين ساير افراد انتخاب كند . و بر ديگران ترجيح دهد ، همانطور كه نوح را از بين مردم زمانش ، و آل ابراهيم و آل عمران را از بين مردم معاصرشان برگزيد .
و لازمه اين حرف اين است كه در زمان آدم نيز افرادى چون آدم بوده باشند ، تا خدا از بين آنان آدم را انتخاب كند ، و مجهز به عقل سازد ، و آن افراد غير از بشر اولى چيزى نمىتواند باشد ، بلكه بشر اولى بوده ، كه مجهز به جهاز عقل نبودهاند ، و خدا آدم را از بين آنان برگزيد ، و مجهز به عقل كرد ، و در نتيجه آدم با جهش خدايى از يك نوع جنبنده به نوعى ديگر منتقل شد و از مرتبه انسان اولى وحشى و بى عقل ، به مرتبه انسان مجهز به عقل كامل منتقل گشت ، و آن گاه نسل او زياد شده ، و نسل انسان اولى و ناقص ، رو به نقصان نهاد ، تا منقرض گشت .
هامش
( 1 ) خداوند برگزيد آدم و نوح و آل ابراهيم و آل عمران را بر عالميان . سوره آل عمران ، آيه 33 .