از تو عذاب زودرس مىخواهند و اگر نبود آن مدتى كه مقرر شده عذاب زودتر ايشان را ناگهان و بدون اطلاع مىگرفت ( 53 ) .
از تو عذاب زودرس مىطلبند نمىدانند كه جهنم كافران را از هر سو احاطه كرده است ( 54 ) .
روزى كه عذاب احاطه شان مىكند از بالاى سر و پايين پا ، و خدا به ايشان مىگويد بچشيد آنچه را كه مىكرديد ( 55 ) .
بيان آيات
اين آيات متضمن دنباله اى است براى داستانهايى كه از امتهاى سابق نقل فرمود ، و آن مثلى است كه خداى سبحان براى معبودهاى موهوم آنان آورده ، مىفرمايد : اين گونه اعتقادات خرافى آنان آن قدر بى اساس و سست بنياد است كه خلقت آسمانها و زمين به بانگ بلند به فساد آن فرياد مىزنند ، و اعلام مىكنند كه به غير از خدا ولى و سرپرستى ندارند ، و اين اعلام عالم خلقت همان است كه اين كتاب كريم اعلام مىدارد .
و چون سخن بدين جا مىرسد ناگهان روى سخن را به رسول گرامى خود نموده دستورش مىدهد تا اين كتاب را تلاوت كند ، و نماز به پا بدارد ، و اهل كتاب را با زبان نرم و مجادله به بهترين وجه به سوى دين اسلام دعوت كند ، و مشركين را كه از او خواستند به غير از قرآن معجزه اى بياورد ، و عذابى را كه وعده مىدهد زودتر بياورد پاسخ دهد .
* ( « مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّه أَوْلِياءَ كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتاً . . . » ) *
كلمه عنكبوت معنايش معلوم است ، اين كلمه هم بر يك عدد از آن حشره اطلاق مىشود ، و هم بر جمع آن ، هم در مذكر به اين صورت مىآيد ، و هم در مؤنث ، يعنى عنكبوت ماده را هم عنكبوت مىگويند .
از آنجايى كه در جمله * ( « مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا » ) * عنايت همه در اين است كه مشركين به غير از خدا اوليايى براى خود گرفتهاند ، لذا همين معنا را در قالب صله و موصول آورد ، و نفرمود :
مثل مشركين مثل عنكبوت است ، بلكه فرمود مثل كسانى كه به غير از خدا اولياء مىگيرند مثل عنكبوت است ، كه براى خود خانه مىگيرد . هم چنان كه در جمله * ( « كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتاً » ) * ، نيز عنايت در اتخاذ عنكبوت بيت مزبور است ، در نتيجه برگشت معنا به اين مىشود كه صفت مشركين در گرفتن اوليايى به غير از خدا ، چون صفت عنكبوت است در گرفتن خانه اى كه چنين و چنان است و كلمه « بيتا » را نكره آورد تا دلالت كند بر اينكه خانه عنكبوت