بستهاند بازخواست خواهند شد ( 13 ) .
بيان آيات
از سياق آيات اين سوره و مخصوصا آيات اول سوره برمىآيد كه بعضى از كسانى كه در مكه و قبل از هجرت ، به رسول خدا ( ص ) ايمان آورده بودند ، از ترس فتنه اى كه از ناحيه مشركين تهديدشان مىكرد ، از ايمان خود برگشته بودند ، چون مشركين دست از سر مسلمانان برنمىداشتند ، و مرتب آنان را دعوت مىكردند به اينكه از ايمان به آن جناب برگردند ، و ضمانت مىدادند كه اگر برگرديد هر ضررى از اين بابت ديديد ما جبران مىكنيم ، هم چنان كه اگر برنگرديد بلا به سرتان مىآوريم ، و آن قدر شكنجه تان مىكنيم تا به كيش ما برگرديد .
كه آيه * ( « وَقالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا اتَّبِعُوا سَبِيلَنا وَلْنَحْمِلْ خَطاياكُمْ . . . » ) * و آيه شريفه * ( « وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّه فَإِذا أُوذِيَ فِي اللَّه جَعَلَ فِتْنَةَ النَّاسِ كَعَذابِ اللَّه . . . » ) * متضمن اين معانى است .
و گويا از اين عده كه از ايمان خود رجوع كردهاند كسانى بودهاند كه رجوعشان به خاطر مجاهدت و تهديد و تشويق پدر و مادرشان بوده ، مانند بعضى از فرزندان مشركين كه از آيه شريفه * ( « وَوَصَّيْنَا الإِنْسانَ بِوالِدَيْه حُسْناً وَإِنْ جاهَداكَ لِتُشْرِكَ بِي ما لَيْسَ لَكَ بِه عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما . . . » ) * اين معنا استشمام مىشود ، و اين سوره در باره اين عده نازل شده است .
پس غرض سوره به طورى كه از اول و آخرش و سياق جارى در سراسرش استفاده مىشود ، اين است كه : غرض خداى تعالى از ايمان مردم تنها اين نيست كه به زبان بگويند ايمان آورديم ، بلكه غرض ، حقيقت ايمان است ، كه تندباد فتنه ها آن را تكان نمىدهد ، و دگرگونى حوادث ، دگرگونش نمىسازد ، بلكه هر چه فتنه ها بيشتر فشار بياورد ، پا بر جا و ريشه دارتر مىگردد .
پس غرض سوره اعلام اين معنا است كه مردم خيال نكنند به صرف اينكه بگويند ايمان آورديم دست از سرشان برمىدارند ، و در بوته آزمايش قرار نمىگيرند ، نه ، بلكه حتما امتحان مىشوند ، تا آنچه در دل نهان دارند ظاهر شود و معلوم شود ايمان است يا كفر ، « * ( فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّه الَّذِينَ صَدَقُوا وَلَيَعْلَمَنَّ الْكاذِبِينَ ) * - پس خدا حتما بايد معلوم كند آن كسانى را كه در دعوى ايمان راست مىگويند ، و آنهايى كه در اين دعوى دروغگويند » .